کوارتز مدوسا؛ جادوی عروس‌های دریایی درون گوهر

کوارتز مدوسا (Medusa quartz) نامی تجاری برای نوعی کوارتز بی‌رنگ بسیار کمیاب با اینکلوژن های کانی گیلالیت آبی تا سبز رنگ است که اولین بار در آگوست ۲۰۰۴ در ایالت پارایبا برزیل کشف شد. همین دلیل گاهی با نام کوارتز پارایبا نیز مشهور است. از آن زمان تا به حال، کمی بیش از ۱۰ کیلوگرم توسط معدنچیان محلی استخراج شده است.

چرا کوارتز مدوسا نامگذاری شده است؟

ماجرا از این قرار است که در علم جانورشناسی، جانورانی مانند عروس دریایی (Jellyfish) در چرخه زندگی خود دو فرم یا مرحله اصلی دارند:

• پولیپ (Polyp): مرحله‌ای که حیوان به صخره‌ها یا کف دریا چسبیده است و حرکت آزادانه ندارد.
• مدوسا (Medusa): مرحله‌ای که حیوان از کف دریا جدا شده، فرمی چتری یا زنگوله‌ای‌شکل (Bell-shaped) به خود می‌گیرد و آزادانه در آب شناور می‌شود. این دقیقاً همان شکل آشنایی است که ما از عروس‌های دریایی می‌شناسیم و شاخک‌هایشان به سمت پایین آویزان است.

نام مدوسا نه به جهت گورگون‌، موجود افسانه ای در اساطیر یونانی با موهایی از مارهای زنده ، بلکه بدلیل شباهت اینکلوژن‌های گیلالیت به شکل زنگوله ای مانند عروس‌های دریایی نامگذاری شده است. 

اینکلوژن گیلالیت در کوراتز

گیلالیت (Gilalite) یک کانی سیلیکات مس آبدار با ترکیب شیمیایی Cu5Si6O17•7(H2O) است. یک شرایط زمین شناسی بسیار خاصی نیاز است تا ما این کانی را به صورت اینکلوژن در کوارتز شفاف مشاهده کنیم. آنها معمولا به صورت فیبرهایی شعاعی همراه کالرزونینگ سبز روشن تا آبی مایل به سبز پررنگ (برخی لایه ها تقریبا سفید) درون کوارتز تشکیل می شوند. آنها معمولا در طولانی‌ترین بعد کمتر از یک میلی‌متر بوده و ظاهری شبیه کلنی عروس دریایی دارند.

این زیبایی خاص سبب شده که یک نگین کوارتز پارایبا یا مدوسا کوارتز با قیمت هایی از چند ده دلار تا چند صد دلار بسته به کیفیت و زیبایی آن ارزش داشته باشد. لازم به ذکر است که این نوع اینکلوژن از نظر شکل و ماهیت با سایر اینکلوژن‌های آبی در کوارتز، مانند پاپاگوئیت یا لازولیت، کاملاً متفاوت است.