معرفی انواع سنگهای آذرین ، رسوبی و دگرگونی

سنگ مجموعه ای جامد از مواد معدنی شامل توده یا تجمعی از کانی‌های مختلف و شبهه معدنی است. سنگ ها بسیار مبهم تر از کانی ها تعریف شده اند. حتی سنگ های درون یک نوع سنگ ممکن است ترکیب بسیار متغیری داشته باشند. یک گرانیت ممکن است سفید و دیگری قرمز باشد، اما هر دو ترکیب مشابهی دارند (مواد معدنی اصلی فلدسپات و کوارتز هستند).

سنگهای آذرین اصلی
برخی از سنگهای آذرین اصلی از چپ به راست: گابرو، آندزیت، پگماتیت، بازالت، پامیس (پوکه معدنی -سنگ پا)، سنگ سُماق یا پورفیری ، ابسیدین، گرانیت و توف. عکس توسط Siim Sepp ، sandatlas.org

در اینجا فهرستی از انواع سنگ های اصلی که توسط زمین شناسان به رسمیت شناخته اند آورده شده است. البته تعداد بسیار زیادی از انواع سنگ تعریف شده است (تعاریف آنها با هم تداخل دارند) و طبقه بندی سنگ های زیادی وجود دارد. سه نوع اصلی سنگ وجود دارد که بر اساس نوع منشاء و شکل گیری آنها طبقه بندی می شوند:

1- سنگهای آذرین

آندزیت – آنورتوزیت – آپلیت – بازالت – بازانیت – کربناتیت – داسیت – دیاباز – دیوریت – دونیت – فوآیت – گابرو – گرانیت – گرانودیوریت – هارزبورگیت – هاوایت – هورنبلندیت – ایگنیمبریت – ایژولیت – کیمبرلیت – لیبرلیت – نئوماتیتی – ابسیدین – پگماتیت – پریدوتیت – فونولیت – پیکریت – پورفیری – پوکه – پیروکسنیت – راپاکیوی – پورفیری لوزی – ریولیت – اسکوریا – سوویت – سینیت – تفریت – تونالیت – تراکیاندزیت – تراکیت – تروکتولیت – ترونجمیت

2- سنگهای رسوبی

آرکوز – سازند آهن نواری – بوکسیت – آهن باتلاقی – سنگ برش- گچ – چرت – زغال سنگ – کنگلومرا – صدفسنگ- دیامیکتیت – دیاتومیت – دولومیت – تبخیری – سنگ چخماق – گری‌واک – گچ – لاتریت – لیگنیت – سنگ آهک – شیل نفتی – اوولیت – فسفوریت- ماسه سنگ – شیل – سیلتستون – تیلیت – تراورتن – توربیدیت – اومبر

3- سنگهای دگرگونی

آمفیبولیت – آنتراسیت – بلوشیست – شارنوکیت – اکلوژیت – اپیدوزیت – فنیت – گنیس – گرانولیت – گرین شیست – گریزن – هورنفلس – مرمر – متاپلیت – میگماتیت – میلونیت – فیلیت – کوارتزیت – شیست – سرپانتینیت – شونگیت سوکارایت

توجه: این مطلب صرفا جنبه آموزشی داشته و برای تمامی علاقمندان سنگ شناسی به زبان فارسی ترجمه شده است و تمامی حقوق استفاده از تصاویر متعلق به آقای  Siim Sepp – sandatlas.org می باشد. 

سنگهای آذرین ‌(Igneous rocks) 

همه چیز با سنگ های آذرین شروع می شود. اعتقاد بر این است که زمین در مراحل اولیه پیدایش خود کاملاً مذاب بوده است. از این رو، تمام انواع سنگ های دیگر از مشتقات سنگ های آذرین هستند.

سنگ آندزیت (Andesite)

آندزیت (Andesite) یک سنگ آتشفشانی با ترکیبی به اصطلاح متوسط است. فلسیک تر از بازالت و مافیک تر از داسیت است. کانی های اصلی پلاژیوکلاز و هورنبلند هستند. آندزیت سنگی رایج از آتشفشان های ناحیه فرورانشی است. به طور کلی خاکستری تیره است و ممکن است حاوی فنوکلازهای پلاژیوکلاز (معمولا آندزین)، بیوتیت و هورنبلند باشد. آندزیت معادل اکستروژن دیوریت است.

سنگ آنورتوزیت (Anorthosite)
آنورتوزیت معمولاً به رنگ روشن است زیرا فلدسپات پلاژیوکلاز اصلی تشکیل دهنده آن معمولاً سفید است.. روگالند، نروژ عرض نمونه 13 سانتی متر

آنورتوزیت (Anorthosite) یک سنگ ژرف توده ای است که از پلاژیوکلاز (بیش از 90٪) تشکیل شده است. آنورتوزیت یک سنگ تجمعی است. بلورهای پلاژیوکلاز تشکیل دهنده آن تا بالای اتاقک ماگمای مافیک شناور شده و در آنجا به صورت سنگ پلاژیوکلاز تقریباً تک کانیایی متبلور می شوند. برخی از آنورتوزیت ها نمایش بسیار زیبایی از رنگ های معروف به لابرادورسنس را به نمایش می گذارند و بنابراین برخی نمونه های آن سنگ های زینتی هستند. آنورتوزیت یک سنگ رایج در ماه است. ارتفاعات ماه که ما آنها را به عنوان مناطق روشن تر می بینیم عمدتاً از این نوع سنگ تشکیل شده اند.

سنگ آپلیت (Aplite)
گرانیت (بالا سمت چپ) و رگه آپلیتیک (پایین سمت راست) آن را برش می دهند. آپلیت و گرانیت از نظر ترکیب مشابه هستند اما در اندازه دانه تفاوت زیادی دارند. گرانیت قبلا تشکیل شده بود و کریستال های آن همانطور که به نظر می رسد زمان کافی برای رشد داشتند. رگه به بدنه سنگ گرانیتی که قبلاً جامد شده بود نفوذ کرد و به دلیل از دست دادن سریع گرما به سرعت جامد شد. عرض نمونه از سوئیس 12 سانتی متر است.

آپلیت (Aplite) یک سنگ ژرف توده ای ریزدانه و معمولاً روشن رنگ است. آپلیت معمولاً در یک شکاف باریک جامد می‌شود، جایی که از دست دادن گرما به سنگ‌های مجاور سریع بوده و بلورها زمان زیادی برای رشد اندازه ای نداشتند. آپلیت ها ممکن است ترکیب متغیری از گرانیت تا گابرو داشته باشند، اما اصطلاح “آپلیت” بیشتر برای توصیف سنگ های گرانیتی ریزدانه استفاده می شود.

سنگ بازالت (Basalt)
بازالت سنگی ریزدانه و تیره رنگ است. رنگ سیاه توسط اوژیت معدنی گروه پیروکسن به بازالت داده می شود. عرض نمونه 12 سانتی متر است. 

بازالت (Basalt) یک سنگ آتشفشانی تیره رنگ بسیار رایج است که از پلاژیوکلاز کلسیمی یا آهک دار (معمولا لابرادوریت)، کلینوپیروکسن (اوجیت) و سنگ آهن (مگنتیت تیتانیفر) تشکیل شده است. بازالت همچنین ممکن است حاوی الیوین، کوارتز، هورنبلند، نفلین، ارتوپیروکسن و غیره باشد. بازالت یک معادل آتشفشانی گابرو است. پوسته اقیانوسی بیشتر از بازالت یا سنگ هایی با ترکیب مشابه (گابرو، دیاباز) تشکیل شده است.

سنگ بازانیت (Basanite)
بازانیت (Basanite) یک سنگ آتشفشانی است. شبیه بازالت است اما حاوی سیلیس کمتر و معمولاً فلزات قلیایی بیشتری است. بازانیت ممکن است حاوی الیوین، پیروکسن و فنوکریست فلدسپاتوئید باشد. سنگ مشابه بدون الیوین، تفریت است. لیمبورگیت یک بازانیت نفلین شیشه ای است.

سنگ کربناتیت (Carbonatite)
سوویت از Siilinjärvi، فنلاند. کانی سبز فلورآپاتیت است. عرض نمونه 18 سانتی متر

کربناتیت (Carbonatite) سنگی آذرین است که عمدتاً از کانی های کربناته تشکیل شده است. هر دو کربناتیت های آتشفشانی و پلوتونیکی شناخته شده اند. آلویکیت (Alvikite) یک کربناتیت کلسیتی آتشفشانی است، سوویت (sövite) یک کربناتیت کلسیتی پلوتونیک است. کربناتیت به طور کلی با سنگ های آذرین قلیایی همراه است. کربناتیت سنگ میزبان چندین سنگ اساسی است که مهمترین آنها آپاتیت، عناصر خاکی کمیاب و نیوبیم است.

سنگ داسیت (Dacite)
داسیت (Dacite) یک سنگ آتشفشانی فلسیک میانی در ترکیب بین آندزیت و ریولیت است. داسیت یک سنگ رایج از آتشفشان های مربوط به فرورانشی در حاشیه فعال قاره است (به عنوان مثال، آبشارها در شمال غربی ایالات متحده آمریکا). ماگمای داسیتی در پوسته به صورت گرانودیوریت سنگ نفوذی جامد می شود.

سنگ دیاباز (Diabase)
دیاباز با فنوکریست های پلاژیوکلاز قابل توجه از لا پالما، جزایر قناری. عرض نمونه 5 سانتی متر است.

دیاباز (Diabase) سنگی آذرین تیره رنگ است. از نظر ترکیبی معادل گابرو و بازالت است اما از نظر بافتی بین آنهاست. دیاباز یک نوع سنگ رایج است. بیشتر در توده های کم عمق (دایک ها و آستانه ها) از ترکیب بازالتی رخ می دهد. دیاباز زمانی که به سرعت جامد می شود به بازالت و زمانی که زمان بیشتری برای رشد کریستال ها داده می شود به گابرو تبدیل می شود.

سنگ دیوریت (Diorite)
دیوریت رایج دارای بلورهای سیاه و سفید (بیشتر هورنبلند) و سفید (پلاژیوکلاز سدیمی) است. پلاژیوکلاز معمولاً بر کانی های مافیک غالب است. عرض نمونه 8 سانتی متر

دیوریت (Diorite) یک سنگ ژرف توده ای با پلاژیوکلاز غنی از سدیم و هورنبلند است. دیوریت از نظر ترکیبی معادل آندزیت سنگ آتشفشانی است. در ترکیب بین گرانیت فلسیک و گابرو مافیک متوسط است.

سنگ دونیت (Dunite)
دونیت از نروژ که به دلیل محتوای بالای الیوین آن استخراج می شود. الیوین به عنوان یک ماده نسوز-مقاوم استفاده می شود. معدن گوسدال، مور اوگ رومسدال، نروژ. عرض نمونه 9 سانتی متر

دونیت (Dunite) یک سنگ ژرف توده ای اولترامافیک است که تقریباً منحصراً از الیوین (بیش از 90٪) تشکیل شده است. دونیت زیرنوع پریدوتیت است. این سنگ ها در گوشته زمین فراوان هستند اما در صخره های قاره ای به ندرت دیده می شوند. سنگ اولیوین مترادف کلمه دونیت است. الیوینیت (Olivinite) گونه ای است که حاوی مگنتیت بیشتری نسبت به کرومیت است.

سنگ فویایت (Foyaite)

فویائیت (Foyaite) سنگ آذرین کمیاب متشکل از نفلین و فلدسپات قلیایی با بافت تراکیتی است. فویائیت نوعی نفلین سینیت (nepheline syenite) است.

سنگ گابرو (Gabbro)
پگماتیت گابرو هورنبلند. Tappeluft، نروژ عرض نمونه 9 سانتی متر

گابرو (Gabbro) سنگی آذرین دانه درشت و معمولا تیره رنگ است. گابرو سنگی نفوذی است. سنگ های آذرین با ترکیب مشابه بازالت (معادل بیرون زدگی گابرو) و دیاباز (همان نوع سنگ را می توان به جای آن دولریت یا میکروگابرو نامید).

سنگ گرانیت (Granite)

گرانیت (Granite) یک سنگ ژرف توده ای بسیار رایج با فلدسپات و کوارتز به عنوان اجزای اصلی است. گرانیت یک سنگ آذرین است، اما برخی از سنگ‌های دگرگونی با خلوص بالا از نظر ترکیبی بسیار نزدیک هستند و گاهی اوقات به آنها گرانیت نیز می‌گویند.

سنگ گرانودیوریت (Granodiorite)

گرانودیوریت (Granodiorite) یک گرانیتوئید (سنگ ژرف توده ای غنی از کوارتز) است که فلدسپات غالب در آن پلاژیوکلاز است. گرانودیوریت از نظر ترکیبی بین گرانیتوئیدهای دیگر گرانیت و تونالیت است. گرانودیوریت حاوی کوارتز بیشتری نسبت به دیوریت است. این نوع سنگ اغلب به اشتباه به عنوان گرانیت شناخته می شود.

سنگ هارزبورگیت (Harzburgite)
هارزبورگیت . در این سنگ قسمت سبز مات الیوین است، ارتوپیروکسن قهوه ای تیره است.

هارزبورگیت (Harzburgite) همان چیزی است که هنگام بیرون آمدن بازالت از گوشته باقی می ماند. هارزبورگیت یک زیر نوع پریدوتیت است. هارزبورگیت از ارتوپیروکسن و الیوین تشکیل شده است. این سنگ یکی از سنگ های اولترامافیک و در گروه پریدوتیت ها قرار می گیرد. اینها سنگهایی هستند که در گوشته فراوان اما در سطح کمیاب هستند.

سنگ هاوایی (Hawaiite)
هاوایت از هاوایی

هاواییت (Hawaiite) سنگی آتشفشانی شبیه بازالت است اما حاوی فلزات قلیایی بیشتری است. این سنگ نوع سدیمی از تراکی بازالت است.

سنگ هورنبلندیت (Hornblendite)
هورنبلندیت (Hornblendite) یک سنگ آذرین ژرف توده ای اولترامافیک است که تقریباً به طور کامل از هورنبلند تشکیل شده است. هورنبلندیت از ماگمای غنی از مایعات آب متبلور شد که منجر به تشکیل هورنبلند آبدار نسبت به پیروکسن بی آب شد.

سنگ ایگنیمبریت (Ignimbrite)
ایگنیمبریت (Ignimbrite) سنگی آتشفشانی است که در اثر سنگ شدگی خاکستر و برش آتشفشانی بوجود می آید. این یک سنگ آذرآواری است که توسط ابرهای بسیار داغ خاکستر آتشفشانی، بلوک‌ها و گازهایی به نام جریان آذرآواری یا جریان چگال آوارهای حاصل از انفجار آتشفشانی در دل زمین تشکیل شده است. ایگنیمبریت مترادف با توف سیلابی، توف جوش خورده، توف جریان خاکستر و رسوب جریان آذرآواری است.

سنگ ایژولیت (Ijolite)
ایژولیت (Ijolite) یک سنگ آذرین کمیاب است که از نفلین و پیروکسن تشکیل شده است. ایژولیت نوعی فویدولیت foidolite (سنگ ژرف توده ای غنی از فلدسپاتوئید که در آن فلدسپاتوئیدها بر فلدسپات ها غالب هستند) است.

سنگ کیمبرلیت (Kimberlite)

کیمبرلیت (Kimberlite) یک سنگ اولترامافیک است که از الیوین و یک یا چند مورد زیر تشکیل شده است: فلوگوپیت، سرپانتین، دیوپساید، مونتی سلیت، کلسیت. کیمبرلیت فاقد لوسیت است. کیمبرلیت یک نوع سنگ مهم اقتصادی است زیرا منبع اصلی (سنگ میزبان) الماس است. کیمبرلیت در بدنه سنگی لوله مانندی به نام قیف دالانه وجود دارد که از فوران شدید آتشفشانی با بار گاز تشکیل شده است.

سنگ کماتئیت (Komatiite)
کماتئیت (Komatiite) یک گدازه اولترامافیک است. کماتئیت از نظر ترکیبی شبیه پریدوتیت سنگ نفوذی است. برخی از سنگ های آتشفشانی (پیکریت ها) ممکن است اولترامافیک باشند، زیرا آنها انباشته اولیوین هستند، اما کماتئیت یک گدازه اولترامافیک واقعی است که در نتیجه ذوب نسبی بسیار وسیع ایجاد شده است. کماتئیت ها دیگر شکل نمی گیرند. به احتمال زیاد به این دلیل که زمین سرد شده است و اجازه نمی دهد چنین درجه بالایی از ذوب جزئی رخ دهد. گدازه های کماتئیت معمولاً بافتی شبیه به علف های نوک تیز را نشان می دهند که به علت کریستال های بلند الیوین در قسمت بالایی یک جریان گدازه است.

سنگ لیمبورگیت (Limburgite)
لیمبورگیت (Limburgite) گونه‌ای از بازانیت با مایه ی سنگ شیشه‌ای و نفلین به عنوان کانی اصلی فلدسپاتوئید است. لیمبورگیت حاوی فلدسپات نیست.

سنگ مونزونیت (Monzonite)
مونزونیت (Monzonite) یک سنگ ژرف توده ای میانی در ترکیب بین سینیت و دیوریت است. مونزونیت حاوی تقریباً مساوی فلدسپات و پلاژیوکلاز است. مونزونیت فاقد یا مقدار کمی کوارتز است و محتوای فلدسپات قلیایی و پلاژیوکلاز آن تقریباً برابر است.

سنگ نفلین سینیت (Nepheline syenite)
نفلین سینیت (Nepheline syenite) یک سنگ ژرف توده ای غنی از فلزات قلیایی و نسبتاً فقیر از نظر سیلیس است. در نتیجه حاوی مواد معدنی قلیایی مانند نفلین فلدسپاتوئید و فلدسپات قلیایی، آمفیبول قلیایی و/یا پیروکسن قلیایی است. در آن کوارتز وجود ندارد. فونولیت (Phonolite) یک چیزی مشابه آتشفشانی نفلین سینیت است.

سنگ نوریت (Norite)

نوریت (Norite) یک سنگ گابروید است که کانی پیروکسن در آن به صورت ارتوپیروکسن است.

سنگ ابسیدین (Obsidian)
ابسیدین معمولا سیاه یا کمی قرمز است و اغلب شکستگی صدفی زیبایی را نشان می دهد.

ابسیدین (Obsidian) یک شیشه آتشفشانی است – نوعی سنگ که به شکل خالص فاقد کریستال است. ابسیدین معمولاً از نظر ترکیب ریولیتی و به رنگ سیاه یا قرمز است. ابسیدین اغلب با پوکه (سنگ پا) همراه است.

سنگ پگماتیت (Pegmatite)
در اینجا نمونه ای از پگماتیت گرانیت فلدسپات قلیایی از شمال نروژ است که از فلدسپات قلیایی (صورتی)، کوارتز (خاکستری) و بیوتیت (سیاه) تشکیل شده است.

پگماتیت (Pegmatite) یک سنگ ژرف توده ای فوق العاده درشت دانه است. بیشتر پگماتیت ها دارای ترکیب گرانیتی هستند. پگماتیت های ساده حاوی مواد معدنی رایج مانند فلدسپات، میکا و کوارتز هستند. پگماتیت های پیچیده غنی از عناصر شیمیایی و کانی های غیر معمول هستند که پگماتیت را به یک منبع معدنی بالقوه تبدیل می کند.

سنگ پریدوتیت (Peridotite)
Wehrlite (کلینوپیروکسن پریدوتیت) از نروژ. کانی های اصلی عبارتند از دیوپسید (سبز)، پیروپ (بنفش) و الیوین (سبز مایل به زرد). اوهایم، نروژ عرض نمونه 16 سانتی متر

پریدوتیت (Peridotite) نوع سنگ پریدوتیت در گوشته است. پریدوتیت غیر دگرگونی معمولاً به رنگ سبز تیره است اما بیشتر پریدوتیت هایی که در سطح می بینیم به یک نوع سنگ دگرگونی سرپانتینیت تغییر یافته اند. انواع مختلفی از پریدوتیت وجود دارد: هارزبورگیت، دونیت، هرزولیت و غیره.

سنگ فونولیت (Phonolite)
فونولیت (Phonolite) یک سنگ آتشفشانی قلیایی است که از فلدسپات قلیایی ریزدانه، نفلین، آمفیبول های قلیایی و پیروکسن های قلیایی تشکیل شده است. فونولیت ممکن است پورفیری باشد.

سنگ پیکریت (Picrite)
پیکریت (Picrite) یک سنگ آذرین مافیک شبیه به بازالت اما با میزان الیوین بیشتر است. پیکریت ممکن است به صورت یک سنگ توده ای الیوین تشکیل شود. کریستال های الیوین ممکن است در قسمت پایینی یک جریان گدازه ته نشین شوند و یک سنگ اولترامافیک را تشکیل دهند.

سنگ پورفیری (Porphyry)
درشت بلورهای فلدسپار پتاسیومی در پورفیری

پورفیری (Porphyry) یک سنگ آذرین است که با بافت پورفیری مشخص می شود. بافت پورفیری یک بافت بسیار رایج در سنگ های آذرین است که در آن بلورهای بزرگتر (درشت بلورها) در یک توده زمینی ریزدانه جاسازی شده اند. بافت پورفیری نشان می‌دهد که فرآیند تبلور قبل از بیرون آمدن گدازه به سطح آغاز شده است.

سنگ پامیس (Pumice) پوکه معدنی سنگ پا
نمونه هایی از سانورینی (چپ) و تنریف (راست). پامیس معمولاً به رنگ روشن و بسیار تاولی است.

پامیس (Pumice) یا پوکه معدنی -سنگ پا یک کف گدازه است – یک سنگ آتشفشانی بسیار حفره ای شکل و سبک با ترکیبی متغیر. پوکه به طور غیرعادی به عنوان یک سنگ سبک وزن است و در آب شناور است. سنگ پا معمولاً به رنگ روشن و دارای ترکیب فلسیک است. پامیس ها در طول فوران های آتشفشانی انفجاری تشکیل می شود.

سنگ پیروکسنیت (Pyroxenite)
پیروکسنیت ممکن است سنگ پیروکسن تقریباً تک کانیایی باشد.

پیروکسنیت (Pyroxenite) یک سنگ ژرف توده ای است که تقریباً تماما (بیش از 90٪) از کانی های پیروکسن تشکیل شده است. پیروکسنیت یک سنگ تجمعی است که معمولاً با سایر سنگهای اولترامافیک (پریدوتیت) و مافیک (گابرو) همراه است.

سنگ رَپاکیوی (Rapakivi)

رَپاکیوی (Rapakivi) نوعی گرانیت با درشت بلورهای K-feldspar است که با پلاژیوکلاز پوشیده شده است. رپاکیوی یک سنگ آنوروژنیک است که در محیط درون صفحه ای ایجاد می شود.

لوزی-پورفیری (Rhomb-porphyry)

لوزی-پورفیری (Rhomb-porphyry) یک سنگ پورفیری کمیاب با درشت بلورهای آنورتوکلاز گوه ای شکل فراوان است.

سنگ ریولیت (Rhyolite)

ریولیت (Rhyolite) یک سنگ آتشفشانی فلسیک است. این سنگ چیزی مشابه سنگهای برون راندی از گرانیت است. ریولیت با آتشفشان های انفجاری مرتبط است. سنگ ریولیتی به دلیل ویسکوزیته بالا ممکن است به صورت پوکه و ابسیدین وجود داشته باشد. سنگ های پورفیری نیز اغلب از نظر ترکیب ریولیتی هستند.

سنگ اسکوریا (Scoria)
اسکوریا (Scoria) یک سنگ آتشفشانی تیره رنگ مافیک بسیار تاولی است. شبیه سنگ پا است، اما رنگ آن تیره تر است، سبک وزن نیست و از نظر ترکیب مافیک تر است. حفره‌ها در اسکوریا معمولا بزرگتر از پوکه هستند.

سنگ سوویت (Sövite)

سوویت (Sövite) نوعی کربناتیت پلوتونیک است که ماده معدنی کربناته غالب آن کلسیت است. سوویت رایج ترین نوع کربناتیت است. اغلب به عنوان سنگ میزبان منابع معدنی مختلف استخراج می شود.

سنگ سینیت (Syenite)

سینیت (Syenite) یک سنگ پلوتونیک است که حاوی مقدار کمی کوارتز یا بدون آن است و در آن فلدسپار K بر پلاژیوکلاز غالب است. سینیت مانند گرانیت است اما بدون کوارتز. در نفلین-سینیت مقداری از فلدسپات قلیایی با نفلین جایگزین شده و کوارتز کاملاً وجود ندارد.

سنگ تفریت (Tephrite)

تفریت (Tephrite) یک سنگ آتشفشانی شبیه بازالت است، اما سرشار از مواد معدنی فلدسپاتوئید است. این امر آن را بسیار شبیه به باسانیت می کند، اما تفریت حاوی الیوین بسیار کمی است.

سنگ تونالیت (Tonalite)

تونالیت (Tonalite) یک گرانیتوئید است که در آن تقریباً تمام فلدسپات (بیش از 90٪) پلاژیوکلاز است. تروندجمیت و پلاژیوگرانیت از انواع تونالیت هستند.

سنگ تراکیاندزیت (Trachyandesite)

تراکیاندزیت (Trachyandesite) یک سنگ آتشفشانی است که در ترکیب بین تراکیت و آندزیت قرار دارد. تراکیاندزیت از نظر ترکیبی به مونزونیت سنگ نفوذی نزدیک است. لوزی-پورفیری نوعی تراکیاندزیت است.

سنگ تراکیت (Trachyte)
نمونه تراکیت با درشت بلورهای آنورتوکلاز

تراکیت (Trachyte) سنگی غنی از فلدسپات است. این یک معادل آتشفشانی سینیت است. تراکیت با افزایش محتوای کوارتز به ریولیت تبدیل می شود.

سنگ تروکتولیت (Troctolite)
تروکتولیت یک سنگ گابروئیک الیوین دار بدون پیروکسن است. کانی خاکستری پلاژیوکلاز غنی از کلسیم است و نارنجی الیوین است. الیوین به دلیل هوازدگی رنگ سبز اولیه خود را از دست داده است. لکه های نارنجی از محصولات هوازدگی مختلف الیوین تشکیل شده است که در مجموع به عنوان iddingsite شناخته می شود. فلاکستادویا، مجمع الجزایر لوفوتن، نروژ. عرض نمونه 15 سانتی متر

تروکتولیت (Troctolite) نوعی گابرو بدون پیروکسن است. تروکتولیت یک سنگ توده ای است که با سایر سنگهای گابروئیک مانند گابرو، نوریت و آنورتوزیت مرتبط است.

سنگ تروندجمیت (Trondhjemite)

تروندجمیت (Trondhjemite) یک نوع لوکوکراتیک از تونالیت است که از پلاژیوکلاز سدیمی، کوارتز و بیوتیت تشکیل شده است.

سنگ توف (Tuff)

توف (Tuff) یک چیزی مشابه آتشفشانی ماسه سنگ است. این سنگ متشکل از خاکستر آتشفشانی محکم و جامد شده (سنگی شده) است.

سنگ های رسوبی (Sedimentary rocks)

سنگ های رسوبی محصولی از تحکیم رسوبات سست هستند که عموما خورده‌ها و قطعات سنگ های از هم گسیخته دیگر هستند. سنگ های رسوبی سه نوع اصلی دارند: گلسنگ، ماسه سنگ، سنگ آهک.

البته این طبقه بندی یک ساده‌سازی بیش از حد است، اما از نظر حجمی، اگر به آنها تعریف نسبتاً گسترده‌ای بدهیم، تقریباً تمام سنگ‌های رسوبی تحت این دسته‌بندی‌ها قرار می‌گیرند. به عنوان مثال ماسه سنگ همچنین شامل لای سنگ و کنگلومراها و سنگ آهک شامل کلیه سنگهای کربناته رسوبی می باشد. استثناهای قابل توجهی وجود دارد که در این طرح طبقه بندی نمی گنجند مانند سنگ های تبخیری ، زغال سنگ و چرت، اما از نظر حجمی به وضوح اهمیت کمتری دارند. در فهرست زیر البته از این استثناها نیز غفلت نشده است.

سنگ آرکوز (Arkose)

آرکوز (Arkose) یک ماسه سنگ غنی از فلدسپات (25%) است. آرکوز معمولاً درشت دانه است و از دانه های زاویه دار تشکیل شده است. این ویژگی ها مشخصه رسوبات نسبتا نارس است. آرکوز معمولاً محصول متلاشی شدن سنگهای گرانیتی مجاور است.

سنگ سازند آهن نواری (Banded iron formation)
نمونه BIF از نوع Algoma از Bjørnevatn در شمال نروژ. کانی سیاه سنگ مگنتیت است. عرض نمونه 9 سانتی متر

سازند آهن نواری (Banded iron formation) یک سنگ فرا رسوبی شیمیایی است که از نوارهای متناوب سیلیس – چِرت ( chert ) یا کوارتز دانه ریز – و غنی از آهن تشکیل شده است. این سنگ (BIF) منبع اصلی آهن است. شاید مهمترین نوع سنگ باشد زیرا جامعه ما به شدت به آهن استخراج شده از آن متکی است.

سنگ بوکسیت (Bauxite)
بوکسیت یا به رنگ صورتی کم رنگ، نارنجی یا قرمز است که اغلب حاوی توده های متشکل از هیدروکسیدهای آلومینیوم و اکسیدهای آهن (هیدروکسید) است. اینها به عنوان پیسولیت شناخته می شوند. آنها شبیه اووئیدها هستند، اما به طور کلی شکل نامنظم تری دارند، اگرچه پیدایش آنها مشابه است.

بوکسیت (Bauxite) یک سنگ رسوبی غنی از آلومینیوم است. این یک سنگ معدن اصلی آلومینیوم است. آلومینیوم در بوکسیت توسط مواد معدنی هیدروکسید آلومینیوم، عمدتا گیبسیت، میزبانی می شود. عمده ترین ناخالصی ها اکسیدها و هیدروکسیدهای آهن (که به اکثر بوکسیت ها رنگ مایل به قرمز می دهند) و کانی های رسی هستند. بوکسیت محصول هوازدگی سنگ های حاوی آلومینیوم است.

سنگ آهن باتلاقی (Bog iron)
آهن باتلاقی توده ای نیست. حاوی منافذ زیادی است و چگالی آن کمتر از حد تصور یک سنگ آهن است.

آهن باتلاقی (Bog iron) نوعی سنگ آهن است که از لیمونیت با ناخالصی هایی مانند خاک رس یا بقایای گیاهی تشکیل شده است. آهن باتلاقی سنگ متخلخلی است که در باتلاق ها، تالاب ها و دریاچه های کم عمق تشکیل شده است. آهن در اثر اکسید کننده باکتری ها و جلبک ها از آب رسوب می کند. آهن باتلاقی در مناطق معتدل سرد اسکاندیناوی و آمریکای شمالی رایج است.

سنگ سنگ برش (Breccia)

سنگ برش (Breccia) یک سنگ خرد شده با دانه های درشت است که از قطعات بسیار زاویه دار تشکیل شده که توسط دانه های ریزتر بهم فشرده معدنی به هم چسبیده اند. سنگ برش ممکن است نتیجه چندین فرآیند زمین‌شناسی مختلف باشد: تشکیل تالوس، فوران‌های آتشفشانی انفجاری، حرکات تکتونیکی، بهمن های‌ سنگی و غیره.

سنگ گل سفید یا گچ (Chalk)

گل سفید یا گچ (Chalk) نوعی سنگ آهک نرم، شکننده و متخلخل است. گچ اغلب در محیط های آبی کم عمق و از تجمع پوسته آهکی ریزیاخته های شناور و بقایای جلبک های آهکی شکل می گیرد. شناخته شده ترین چالک‌ها مربوط به سن کرتاسه هستند. چالک اغلب با چرت (چخماق) همراه است.

سنگ چرت (Chert)

چرت (Chert) یک سنگ رسوبی سخت و فشرده است که عمدتاً از بلورهای کوارتز بسیار کوچک تشکیل شده است. چرت بیشتر در سنگ های رسوبی کربناته به صورت توپی یا لایه ایجاد می شود. سنگ چخماق گونه ای تیره رنگ چرت است.

زغال سنگ (Coal)

زغال سنگ (Coal) یک سنگ قابل احتراق است که حاوی بیش از 50 درصد وزنی مواد کربنی است. زغال سنگ در بیشتر موارد یک پوده نارس است. زغال سنگ یک سوخت فسیلی اصلی است، اگرچه در سال های اخیر اهمیت آن در کشورهای توسعه یافته رو به کاهش بوده است.

سنگ کنگلومرا (Conglomerate)
کنگلومرا (Conglomerate) یک شن سنگی شده (قطعات سنگ گرد یا دانه های معدنی بزرگتر از 2 میلی متر) است که از به هم پیوستن و جوش خوردن قلوه‌سنگ‌های کوچک تشکیل شده اند. کنگلومراها که معمولا در دهانه چشمه ها یافت می شوند، موزائیک‌مانند هستند و متشکل از سنگ‌ریزه‌های گوناگونی‌اند که با هم متحجر شده‌اند. کنگلومرا حاوی دانه های کوچکتر (ماتریکس) در خلل و فرج خود است.

صدف‏سنگ (coquina)

صدف‏سنگ (coquina) یک سنگ آهک تخریبی است که به‌طور کامل یا عمدتاً از قطعات فسیلی ، صدفها یا تکه پوسته ها تشکیل شده است. صدف سنگ یک سنگ کنگلومرای دانه درشت (ذراتی به اندازه بیش از 2 میلی متر) است. سنگ کربناته ریزتر ساخته شده از قطعات فسیلی، کلکارنیت است.

درآمیخته سنگ یا دیامیکتیت (Diamictite)
نمونه ای از دیامیکتیت حامل دسته های سنگ های آذرین و دگرگونی.

درآمیخته سنگ یا دیامیکتیت (Diamictite) یک سنگ رسوبی غیرآهکی آواری طبقه بندی نشده یا با جورشدگی ضعیف است. نهشته آواری درهم از اندازه‌های پارآوار بسیار متغیر از خاک رس تا تخته سنگ تشکیل شده است. دیامیکتیت یک اصطلاح غیر ژنتیکی است (صرفاً توصیفی است، هیچ مکانیسم تشکیلی ذکر نشده است). بیشتر درآمیخته سنگها منشأ یخچالی دارند (تیلیت)، اما برخی آتشفشانی (لاهارهای سنگی)، زیردریایی (توربیدیت ها)، سنگ برش های اتلافی توده ای و غیره هستند.

سنگ دیاتومیت (Diatomite)

دیاتومیت (Diatomite) یک سنگ رسوبی روشن رنگ است که عمدتاً از پوسته های سیلیسی (صدفچه) دیاتومه ها تشکیل شده است. دیاتومیت سنگ نرم و شکننده است. بیشتر ذخایر دیاتومیت دریایی هستند اما برخی در دریاچه ها تشکیل شده اند. دیاتومیت کاربردهای صنعتی متعددی دارد.

سنگ دولومیت (Dolomite)

دولومیت (Dolomite) یک سنگ کربناته است که حاوی بیش از 50 درصد وزنی ماده معدنی دولومیت است. دولومیت ممکن است سنگ مخزنی برای هیدروکربن ها (نفت و گاز) باشد.

سنگ تبخیری (Evaporite)

تبخیری (Evaporite) به هر نوع سنگی گفته می شود که در نتیجه تجمیع نمک های متبلور شده از آب های اشباع از نمک ایجاد شده باشد. تبخیرها ممکن است در تالاب هایی تشکیل شوند که تبخیر به دلیل آب و هوای گرم شدید بوده و هجوم آب جدید با شوری کمتر (به طور دوره ای) محدود می شود. اما در بسیاری از موارد تبخیرها با جایگزینی کانی های اولیه سنگ های رسوبی با کانی های جدید از شورآبه های نفوذی در سنگ ها تشکیل می شوند. سنگ نمک و ژیپس (به عنوان یک نوع سنگ) نمونه هایی از تبخیر هستند.

سنگ سنگ چخماق (Flint)

سنگ چخماق (Flint) در اصل مترادف چرت است. این اصطلاح به ویژه اغلب برای انواع همگن خاکستری تیره یا سیاه چرت استفاده می شود. سنگ چخماق نامی است که بیشتر برای سنگ در عموم مردم استفاده می شود، اما اصطلاح “چرت” معمولاً در ادبیات زمین شناسی (صرف نظر از رنگ سنگ) ترجیح داده می شود.

سنگ گری واک (Graywacke)

گری واک (Graywacke) نام صخره‌ای قدیمی و با تعریف مبهم برای ماسه‌سنگ درشت دانه است که به رنگ تیره و حاوی مقدار زیادی خاک رس و قطعات سنگی است. گری واک یک سنگ دریایی سست است. امروزه تعبیر می شود که منشاء آن توریده سنگ است. این نام سنگ از سال 1839 به طور گسترده مورد انتقاد قرار گرفته است، زمانی که رودریک مورچیسون گفت که “قبلاً به خوبی نشان داده شده است که این کلمه نباید در نامگذاری زمین شناسی استفاده شود و … از نظر کانی شناسی بی ارزش است”. تقریباً دو قرن بعد به نظر می رسد بسیاری از زمین شناسان دیدگاه مورچیسون را دارند. اما صرف نظر از آن، نام این سنگ حداقل به صورت غیررسمی و به عنوان یک اصطلاح میدانی برای یک ماسه سنگ “کثیف” با دانه تیره استفاده می شود که “شما نمی توانید چیز زیادی در مورد آن در این زمینه بگویید”.

سنگ ژیپس (Gypsum)

ژیپس (Gypsum) به عنوان یک نوع سنگ، مجموعه ای از کریستال های ژیپس است. گچ یک سنگ تبخیری است و معمولاً با سایر کانی های تبخیری مانند هالیت و انیدریت همراه است. ژیپس به اشکال مختلف وجود دارد: آلاباستر توده ای، ساتین اسپار فیبری، بلورهای سلنیت. ژیپس یک ماده معدنی مهم صنعتی است. بیشتر در صنعت ساختمان استفاده می شود.

سنگ لاتریت (Laterite)
لاتریت (Laterite) محصول هوازدگی مایل به قرمز از سنگهای بازالتی (اغلب) است. لاتریت در آب و هوای گرم تا معتدل تشکیل می شود و محصول باقیمانده فرسایش است.

سنگ لیگنیت (Lignite)

لیگنیت (Lignite) نوعی زغال سنگ با کیفیت پایین است. زغال سنگ قهوه ای مترادف کلمه لیگنیت است.

انواع سنگ آهک (Limestone)
انواع سنگ آهک: سنگ گچ (بالا سمت چپ)-توفا (بالا سمت راست)-صدفسنگ (پایین سمت چپ) – سنگ آهک دانه ای (پایین سمت راست)

سنگ آهک (Limestone) یک سنگ رسوبی است که عمدتاً از کربنات کلسیم تشکیل شده است. سنگ آهک یک نوع سنگ اصلی است که عمدتاً دریایی و بیوژنیک است، اما می تواند به عنوان یک رسوب شیمیایی (تراورتن، توفا) نیز تشکیل شود. اوولیت، گچ، کلکارنیت، صدف‏سنگ و غیره انواع سنگ آهک هستند.

سنگ شیل نفتی (Oil shale)
شیل نفتی (نوع کوکرزیت) از استونی از نظر فسیل‌ها (بریوزوآرها، تریلوبیت‌ها، بازوپایان) بسیار غنی است. فسیل های رنگ روشن و بسیار به خوبی حفظ شده در این نمونه سنگ، بریوزوآرها هستند. این سنگ قدمت اردوویسین دارد.

شیل نفتی (Oil shale) سنگی است که با گرم شدن بدون اکسیژن، نفت (نفت شیل) تولید می کند. مواد آلی (قابل اشتعال) در شیل نفتی کروژن است. شیل نفتی نوعی شیل است. ذخایر شیل نفتی فراوان است، اما به ندرت به عنوان سوخت فسیلی استفاده می شود، زیرا معمولاً ارزش گرمازایی کمی دارد و حاوی ناخالصی های زیادی است.

سنگ اوولیت (Oolite)

اوولیت (Oolite) سنگی است که از دانه های کوچک و به طور کلی گرد شده با نوارهای رشد داخلی تشکیل شده است که به آنها اووئید ooids می گویند. بیشتر اوولیت ها سنگ آهک هستند (اووئیدها از کربنات کلسیم تشکیل شده اند).

سنگ فسفوریت (Phosphorite)

فسفوریت (Phosphorite) یک سنگ رسوبی است که حاوی مقدار قابل توجهی مواد فسفات است و اهمیت اقتصادی دارد. ماده فسفاتیک ممکن است در اووئیدها، ندول ها، پوسته ها، استخوان ها و غیره باشد.

ماسه سنگ (Sandstone)

ماسه سنگ (Sandstone) یک ماسه سنگ است. انواع مختلفی از ماسه سنگ وجود دارد: آرکوز، ارتوکوارتزیت، شن، سنگ متورق، گری واک و بسیاری دیگر. ماسه سنگ یکی از گسترده ترین سنگ های رسوبی است. فراوان ترین ماده معدنی در اکثر ماسه سنگ ها کوارتز است.

سنگ شیل (Shale)

شیل (Shale) سنگی چند لایه است که بیشتر از کانی های رسی تشکیل شده است. شیل یک گل سنگی شده است. شیل و گِل سنگهای مشابه با هم بیش از نیمی از سنگ های رسوبی را تشکیل می دهند. شیل سنگ منشا نفت خام و گاز طبیعی است.

لای سنگ (Siltstone)

لای سنگ (Siltstone) یک عضو واسط بین ماسه سنگ و شیل از نظر اندازه دانه و خواص است. بادرُفت (Loess) نوعی لای سنگ است که با باد رسوب کرده است. لای سنگ خالص از دانه های بسیار ریز گرد و غبار تشکیل شده است، اما ممکن است حاوی مقدار قابل توجهی ماسه و خاک رس باشد.

سنگ تیلیت (Tillite)

تیلیت (Tillite) یا یخ نهشته سنگ یک سنگ رسوبی سخت و محکم شده که از سنگی شدن یخرفت یخساری تشکیل شده است. یخ نهشته سنگ در بسیاری از موارد به عنوان درآمیخته سنگ شناخته می شود، اگرچه دومی یک اصطلاح کاملاً توصیفی است و ممکن است چندین مکانیسم تشکیل داشته باشد.

سنگ تراورتن (Travertine)

تراورتن (Travertine) از نظر شیمیایی یک سنگ آهکی رسوب شده است. استالاکتیت ها و دیگر چکه سنگهای موجود در غارهای کارستی از این نوع سنگ ساخته شده اند. تراورتن همچنین رگه های کلسیتی را پر می کند.

سنگ توربیدیت (Turbidite)

توربیدیت (Turbidite) به معنای دقیق یک نوع سنگ نیست بلکه یک مجموعه رسوبی است که از لایه های متناوب رسوبات گلی و سیلتی (لای دار) تشکیل شده است. استنباط می شود که توربیدیت توسط یک جریان توربیدایتی در زیر آب رسوب کرده است. فلیش (Flysch) اصطلاحی است که در ادبیات قدیمی‌تر زمین‌شناسی به طور مکرر با آن مواجه می‌شویم که به همین معنی است.

سنگ اومبر (Umber)
اومبر (Umber) یک رسوب دریایی است که به رنگ قهوه ای (قهوه ای خاکی) است و به عنوان یک رنگدانه قهوه ای طبیعی ارزش دارد. اومبر در ذخایر عظیم سولفیدی قبرس وجود دارد. آنها با دریچه های هیدروترمال عمیق و ویژگی هایی معروف به ” black smokers” مرتبط هستند.

سنگ های دگرگونی (Metamorphic rocks)

سنگ های دگرگونی از سایر سنگ های از قبل موجود با تغییرات کانی شناسی و/یا ساختاری به دست می آیند. به طور کلی دگرگونی در حالت جامد و در فشار و دمای بالا در عمق پوسته اتفاق می افتد.

سنگ آمفیبولیت (Amphibolite)
کانی های اصلی در آمفیبولیت پلاژیوکلاز (سفید) و هورنبلند هستند.

آمفیبولیت (Amphibolite) سنگی دگرگونی است که از آمفیبول (معمولا هورنبلند) و پلاژیوکلاز تشکیل شده است. آمفیبولیت را نباید با رخساره های دگرگونی به همین نام اشتباه گرفت. آمفیبولیت یک نوع سنگ بسیار رایج است.

سنگ آنتراسیت (Anthracite)
آنتراسیت یک سنگ سیاه براق است.

آنتراسیت (Anthracite) نوعی زغال سنگ با بالاترین درجه است. درجه زغال سنگ میزان کربن را اندازه گیری می کند که با ارزش حرارتی و درجه دگرگونی همبستگی دارد. آنتراسیت دارای کربن بسیار بالا (بیش از 90%) و مقدار فرار کم (زیر 5%) است.

سنگ شیست آبی (Blueschist)

شیست آبی (Blueschist) یک سنگ دگرگونی مایل به آبی است که حاوی آمفیبول گلوکوفان است. شیست آبی در فشار بالا و دمای پایین (اسلب فرورو لیتوسفر) تشکیل می شود. سنگ های آغازین آن سنگ های بازالتی هستند.

سنگ شارنوکیت (Charnockite)

شارنوکیت (Charnockite) یک سنگ دگرگونی بی آب حاوی ارتوپیروکسن است. شارنوکیت اغلب به عنوان گرانیت شناخته می شود. البته این رویکرد در بیشتر موارد گمراه کننده است زیرا سنگ های شارنوکیتیکی از ماگما متبلور نشده اند.

سنگ اکلوژیت (Eclogite)

اکلوژیت (Eclogite) یک سنگ زیبا است که از پیروکسن امفاسیت سبز روشن و گارنت قرمز تشکیل شده است. اکلوژیت در شرایط فشار بالا تشکیل می شود. سنگ اولیه آن سنگی بازالتی است .

سنگ اپیدوزیت (Epidosite)

اپیدوزیت (Epidosite) یک سنگ بازالتی دگرگونی هیدروترمال است که از اپیدوت و کوارتز تشکیل شده است. سنگ مادر آن یک سنگ آذرین مافیک (بازالت، دیاباز) می باشد.

سنگ فنیت (Fenite)

فنیت (Fenite) یک سنگ متاسوماتیک است که مجموعه‌ای از سنگ‌های کربناتیت-قلیایی را احاطه کرده است. فنیت یک سنگ گرانیتی پیشین (یا مشابه) دگرسان شده است. فنيتيزاسيون (Fenitization) فرآيندی است كه بعضی يا تمام كانيهای اصلی را با فازهای جديد و عموماً قليايی تر (پيروكسن قليايي، آمفيبول قليايی، فلدسپاتوييدها و غيره) جايگزين می كند.

سنگ گنیس (Gneiss)
بیوتیت گنیس

گنیس (Gneiss) یک سنگ دگرگونی با دانه های درشت نواری است که در اعماق پوسته زیر رشته کوه ها تشکیل شده است. ترکیب شیمیایی ممکن است بسیار متغیر باشد، اگرچه بیشتر سنگ های گنیسی، گرانیتی هستند.

سنگ گرانولیت (granulite)
گرانولیت (granulite) یک اصطلاح گیج کننده در سنگ شناسی دگرگونی است. معمولاً سنگی دگرگونی از رخساره های گرانولیتی است. این استفاده چندان جالب نیست زیرا سنگ های دگرگونی هرگز نباید با نام رخساره اشتباه گرفته شوند. مورد مشابهی در مورد آمفیبولیت و رخساره های آمفیبولیت وجود دارد، اما آمفیبولیت یک نوع سنگ کاملاً مشخص است. ما می دانیم که آمفیبولیت لزوماً در شرایط رخساره آمفیبولیت متعادل نمی شود و همچنین تمام رخساره های آمفیبولیت آمفیبولیت سنگی نیستند. وضعیت، متأسفانه، در مورد گرانولیت ها پیچیده تر است، زیرا هیچ دریتری تعیین کننده ترکیبی وجود ندارد. بنابراین، سنگ هایی با ترکیبات بسیار متفاوت به گونه ای نامگذاری می شوند که موضوع را تا حدی سردرگم پیچیده می کند. پیشنهاد شده است که این اصطلاح کنار گذاشته شود و به جای آن از گرانوفل استفاده شود که عاری از ارتباط ناخواسته با رخساره های دگرگونی است. با این وجود، اصطلاح “گرانولیت” همچنان در ادبیات علمی استفاده می شود.

سنگ شیست سبز (Greenschist)

شیست سبز (Greenschist) یک سنگ دگرگونی شیستوز است. رنگ سبز معمولاً توسط کلریت، اپیدوت، اکتینولیت و … به این سنگ داده می شود. گرین شیست معمولاً سنگ آذرین مافیک دگرگون شده (متابازیت) است. اگر کانی سبز رنگ کلریت باشد، سنگ را باید کلریت شیست نامید.

سنگ گریزن (Greisen)
گریزن با کاسیتریت از نامیبیا.

گریزن (Greisen) یک سنگ گرانیتی دگرسانی پنوماتولیتیکی است. گریزن حاوی مقدار زیادی کوارتز و میکا به علاوه چندین ماده معدنی عجیب و غریب مانند کاسیتریت، تورمالین، توپاز و غیره است. گریزن یک سنگ دگرگونی است که خود را دگرگون کرده است – مایعات داغی که سنگ را تغییر داده اند توسط خود بدنه ماگمای خنک کننده ایجاد شده است.

سنگ هورنفلس (Hornfels)

هورنفلس (Hornfels) یک سنگ فشرده ریزدانه است که در اثر دگرگونی مجاورتی (فشار کم، دمای بالا) شیل به وجود آمده است.

سنگ سنگ مرمر (Marble)

سنگ مرمر (Marble) یک سنگ کربناته دگرگون شده (تبلور مجدد) است (سنگ آهک، سنگ دولومیت). سنگ مرمر بیشتر از کربنات کلسیم تشکیل شده است. سنگ مرمر در زمین شناسی معنای محدودتری نسبت به تجارت دارد.

سنگ متاپلیت (Metapelite)

متاپلیت (Metapelite) یک سنگ رسی دگرگون شده (گِلسنگ، شیل) است. معمولاً شیست یا اسلیت به این صورت نامیده می شوند، اگرچه هر سنگ دگرگون شده در صورتی که دارای سنگ اولیه رسی باشد می تواند متاپلیتی باشد. این سنگ‌ها سرشار از آلومینیوم هستند و دارای فازهای سیلیکات غنی از آلومینیوم هستند مانند میکا، گارنت، استارولیت، کیانیت، کوردیریت و غیره.

سنگ میگماتیت (Migmatite)

میگماتیت (Migmatite) سنگی ناهمگن است که از سنگ های دگرگونی تیره رنگ و لکوزوم های آذرین با رنگ روشن تشکیل شده است.چنین سنگی می تواند هنگامی بوجود آید که سیلیکاتهای رنگ روشن ذوب شده و سپس متبلور شوند. در حالی که سیلیکاتهای دارای رنگ تیره جامد باقی مانده اند.

سنگ میلونیت (Mylonite)

میلونیت (Mylonite) یک سنگ بسیار دگرگونی است که از ریزدانه های معدنی کشیده و مسطح تشکیل شده است. میلونیت ها در اعماق پوسته تشکیل می شوند، جایی که دما برای تغییر شکل های شکل پذیر در مناطق برشی به اندازه کافی بالا است.

سنگ فیلیت (Phyllite)

فیلیت (Phyllite) یک سنگ دگرگونی (معمولا متاپلیت) است که درجه متوسطی بین اسلیت و شیست دارد. کریستال‌های ریز پلاتی از سریسیت، کلریت یا گرافیت، درخشندگی خاصی به سطوح رخ می‌دهند که آن را از اسلیت های مات‌تر متمایز می‌کند. کانی های تشکیل دهنده در شیست درشت تر هستند.

سنگ کوارتزیت (Quartzite)

کوارتزیت (Quartzite) یک سنگ دگرگونی است که عمدتاً یا به طور کامل از کوارتز تشکیل شده است. در اکثر موارد، کوارتزیت یک ماسه سنگ دگرگون شده است.

سنگ شیست (Schist)
میکا شیست یک نوع بسیار رایج است. در آفتاب به خوبی می درخشد زیرا تکه های میکا همانند آینه های کوچک عمل می کنند. چنین سنگ هایی اغلب حاوی پورفیروبلاست های گارنت (کریستال های قرمز) هستند.

شیست (Schist) سنگی به شدت ورقه شده غنی از مواد معدنی ورقه ای یا کشیده شده است. شیست در طول دگرگونی منطقه ای شکل می گیرد. ترکیب ممکن است بسیار متغیر باشد.

سنگ سرپانتینیت (Serpentinite)
یک سرپانتینیت که در آن کانی غالب سرپانتین کریزوتیل فیبری است. نمونه از کوه های سایان در سیبری است.

سرپانتینیت (Serpentinite) یک سنگ اولترامافیک دگرگون شده است. از مواد معدنی سرپانتین تشکیل شده است. سرپانتینیت به هزینه ی سنگ های حاوی الیوین و پیروکسن (پریدوتیت، پیروکسنیت، دونیت) تشکیل می شود. کلریت، تالک و منیزیت اغلب در این سنگ ها وجود دارد.

سنگ شونگیت (Shungite)
شونگیت از کارلیا.

شونگیت (Shungite) یک شیل نفتی دگرگون شده است که از کربن بدون ساختار تشکیل شده است. شونگیت یک نوع سنگ نسبتا کمیاب است و جزئیات پیدایش آن نامشخص است.

سنگ اسکارن (Skarn)

اسکارن (Skarn) یک سنگ متاسوماتیک است که از تماس سنگهای نفوذی ماگمایی مانند گرانیت ها با سنگهای غنی از کربنات مانند کلسیت و دولومیت تشکیل می شود. اسکارن اغلب غنی از مواد معدنی سنگ هیدروترمال است.

سنگ اسلیت (Slate)

اسلیت (Slate) یا سنگ لوح یک سنگ دانه ریز است که می توان آن را به اسلب تقسیم کرد (رخ تخته ای). اسلیت در اکثر موارد گِلسنگ یا شیل فشرده و دگرگون شده است. اسلیت یک سنگ دگرگونی با درجه پایین تا متوسط است که با افزایش عمق ذخیره زیر خاکی به فیلیت، شیست و گنیس پیش می رود.

سنگ صابون (Soapstone)

سنگ صابون (Soapstone) سنگ نرمی است که از تالک به همراه سیلیکات های دیگر مانند میکا، پیروکسن، آمفیبول، کلریت و غیره تشکیل شده است. سنگ صابون ممکن است شیستوز (تالک شیست) یا توده ای باشد.

سنگ سوئویت (Suevite)
سوئویت (Suevite) یک سنگ دگرگونی مرتبط به ضربه شدید-شوک است. سوئویت یک سنگ برش ضربه ای است که از مذاب برخوردی و قطعات سنگی تشکیل شده است. دگرگونی ضربه ناشی از برخورد زمین و جسم بزرگ فرازمینی است که معمولاً شهاب سنگ یا سیارک می باشد.

10 دیدگاه برای “معرفی انواع سنگهای آذرین ، رسوبی و دگرگونی

  1. محمد گفته:

    فوق العاده بود جناب کرمی.میتونیم ب راحتی به عنوان یک رفرنس ازش استفاده کنیم.ممنون از زحماتتون

  2. شباب الماسی گفته:

    فقط نمیدونم چطور میشه این زحمات رو جبران کرد از دور دستتون رو میبوسم .

  3. کیمیا پارساپور گفته:

    بسیار عالی
    نصف شهاب سنگای ملت همیشه درصحنه بین این سنگا بود😬😬🤣🤣
    ممنون استاد بزرگوار
    مرسی از وقتی که میذارید برای مقاله های عالی و اطلاعات مفید

  4. فتحی گفته:

    خدا قوت و خسته نباشید
    در یک کلام
    تمام و کامل
    دست مریزاد ؛ یک مقاله ی جامع و مفید که حتی نمیشه گفت مختصر چون واقعا ایده آل و دقیق تهیه و تدوین و ترجمه شده

    • موقری گفته:

      این مقاله محتوای بسیار ارزشمندی داره و توضیحات همراه تصاویر در خصوص انواع سنگ ها برای علاقه مندان خیلی مفید هست و برای اطلاعات بیشتر از انالیز و شناسایی ترکیبات تشکیل دهنده سنگ ها مطالعه این مطالب بسیار مفید هست
      سپاسگزارم بابت این مقاله علمی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *