چرا قیمت الماس‌های طبیعی به پایین‌ترین سطح تاریخی خود رسید؟

قیمت الماس‌های طبیعی طی پنج سال گذشته بیش از نصف کاهش پیدا کرده است. بر اساس داده‌های پلتفرم معاملات الماس Rapaport Group، قیمت متوسط یک الماس یک‌قیراطی اکنون حدود ۳٬۸۹۸ دلار است؛ یعنی ۵۱ درصد کمتر از میانگین قیمت ۸٬۰۰۷ دلاری آن در سال ۲۰۲۱. شاخص Diamond Standard Index که قیمت الماس‌های موسوم به «درجه سرمایه‌گذاری» را دنبال می‌کند، در اوایل ماه اوت به عدد ۲٬۴۹۰ رسید که پایین‌ترین سطح ثبت‌شده آن تاکنون است. این شاخص در هفته جاری نیز اندکی بالاتر از ۲٬۵۰۰ قرار داشت.

چند عامل هم‌زمان بر بازار الماس فشار وارد می‌کنند؛ از جمله مازاد عرضه الماس‌های طبیعی استخراج‌شده که طی چند سال گذشته وارد بازار شده است. در حالی که اقداماتی برای کاهش این مازاد عرضه در حال انجام است، روند دیگری نیز این فشار را تشدید کرده: رشد بازار الماس‌های مصنوعی.

کُرماک کینی، مدیرعامل Diamond Standard، به CNBC گفت: «فضای بسیار بدبینانه‌ای نسبت به الماس‌های طبیعی وجود دارد. در سال‌های ۲۰۲۳ و ۲۰۲۴، پس از افزایش تولید در دوران همه‌گیری کووید، حجم بسیار زیادی از موجودی مازاد در بازار وجود داشت و بعد از آن نیز کاهش فروش، به دلیل رشد الماس‌های سنتتیک، به این وضعیت اضافه شد.»

قیمت الماس‌های یک‌قیراطی در حال کاهش است

شاخص Rapaport Trade Diamond Index (RAPI) برای الماس‌های یک‌قیراطی، که قیمت‌های درخواستی فروش الماس‌های گرد با رنگ D تا H و درجه پاکی بالا، در محدوده IF تا VS2، را دنبال می‌کند، بین اول سپتامبر ۲۰۲۱ تا اول سپتامبر ۲۰۲۶، ۵۱ درصد کاهش داشته است.

الماس‌های مصنوعی؛ گزینه‌ای بسیار ارزان‌تر

الماس‌های سنتتیک از نظر ترکیب شیمیایی و ساختار بلوری همان ماده الماسی هستند و بسیاری از خواص فیزیکی آن‌ها با الماس طبیعی یکسان است. این الماس‌ها عمدتاً با دو روش اصلی رشد داده می‌شوند: در روش HPHT، رشد الماس روی یک بذر الماس در شرایط فشار و دمای بالا انجام می‌شود؛ در روش CVD نیز گازهای حاوی کربن در یک محفظه خلأ یا راکتور فعال می‌شوند و کربن به‌تدریج روی بذر الماس رسوب می‌کند. از آنجا که هر دو روش در آزمایشگاه انجام می‌شوند، منشأ آن‌ها با الماس‌های طبیعی که در اعماق زمین شکل گرفته‌اند متفاوت است، هرچند از نظر ظاهری برای مصرف‌کننده تفاوتی با آن‌ها ندارند.

تفاوت اصلی میان این دو، قیمت است.

بر اساس بررسی CNBC در فروشگاه آنلاین Brilliant Earth، یک الماس آزمایشگاهی تقریباً بی‌رنگ، با درجه پاکی VVS (Very, Very Slightly Included) و تراش عالی، می‌تواند حدود ۴۵۰ دلار قیمت داشته باشد. در مقابل، یک الماس طبیعی با مشخصات مشابه در محدوده ۲٬۸۰۰ تا ۳٬۲۰۰ دلار قیمت دارد.

این اختلاف قیمت تا حد زیادی به هزینه و منابع مورد نیاز برای استخراج الماس‌های طبیعی مربوط می‌شود؛ چراکه استخراج آن‌ها به مقدار زیادی سوخت و نیروی انسانی نیاز دارد.

بر اساس داده‌های Brilliant Earth، الماس‌های سنتتیک در تمام وزن‌های قیراطی، قیمت پایین‌تری نسبت به الماس‌های طبیعی دارند. قیمت یک الماس مصنوعی می‌تواند تا ۹۰ درصد کمتر از نمونه طبیعی مشابه باشد، هرچند اختلاف دقیق قیمت به اندازه، تراش و رنگ الماس بستگی دارد.

این وضعیت باعث شده مصرف‌کنندگانی که با محدودیت بودجه مواجه‌اند، برای خرید الماس‌های مصنوعی ارزان‌تر در جواهرات نامزدی و جواهرات فشن به این گزینه روی بیاورند و در نتیجه فشار بیشتری بر قیمت الماس‌های طبیعی وارد شود.

بر اساس مطالعه The Knot 2026 Real Weddings Study، الماس‌های سنتتیک که به‌عنوان سنگ مرکزی حلقه‌های نامزدی استفاده شده‌اند، در سال ۲۰۲۵ حدود ۶۱ درصد از کل فروش حلقه‌های نامزدی را تشکیل داده‌اند؛ رقمی که نسبت به سال ۲۰۲۰، ۲۳۹ درصد افزایش داشته است.

بازار الماس‌های سنتتیک نیز همچنان در حال رشد است. بر اساس پیش‌بینی Fortune Business Insights، ارزش این بازار تا سال ۲۰۳۴ به حدود ۹۲ میلیارد دلار خواهد رسید؛ یعنی بیش از ۲۰۰ درصد بیشتر از ارزش ۲۹٫۴۶ میلیارد دلاری آن در سال ۲۰۲۵.

سقوط شدیدتر: چرا افت قیمت الماس‌های سنتتیک با الماس‌های طبیعی قابل مقایسه نیست

افت ۵۱ درصدی شاخص RAPI برای الماس‌های طبیعی طی پنج سال گذشته رقم قابل‌توجهی است، اما در مقایسه با آنچه برای الماس‌های مصنوعی در همین بازه رخ داده، نسبتاً ملایم به نظر می‌رسد. بر اساس داده‌های Edahn Golan Diamond Research، یکی از منابع اصلی قیمت عمده‌فروشی الماس‌های سنتتیک که گزارش‌های آن به‌طور مرتب در رسانه‌های تخصصی از جمله Rapaport News بازتاب پیدا می‌کند، قیمت عمده‌فروشی الماس‌های مصنوعی بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۵ حدود ۷۴ درصد کاهش یافته و این روند، هرچند با شیب کندتر، تا سال ۲۰۲۶ نیز ادامه داشته است.

این افت را می‌توان در سطح یک قطعه سنگ به‌وضوح دید. طبق داده‌های شاخص قیمت StoneAlgo و شرکت Draco Diamond، یک الماس مصنوعی گرد یک‌قیراطی که در سال ۲۰۲۰ به قیمت عمده‌فروشی حدود ۳٬۴۰۰ تا ۴٬۲۰۰ دلار معامله می‌شد، اکنون در محدوده ۳۰۰ تا ۶۰۰ دلار خرید و فروش می‌شود؛ یعنی سقوطی نزدیک به ۹۰ درصد در کمتر از شش سال. خود شرکت De Beers نیز، به گزارش رسانه‌های تخصصی، از افت حدود ۹۰ درصدی قیمت عمده‌فروشی جواهرات ساخته‌شده از الماس سنتتیک سخن گفته است. پیش‌تر این موضوع را در این مقاله درباره دلیل اینکه چرا خرید الماس مصنوعی یک سرمایه گذاری اشتباه است را منتشر کرده بودیم.

نتیجه این روند، بازتر شدن شکاف قیمتی میان دو نوع الماس است. فاصله قیمتی که چند سال پیش چیزی نزدیک به ۵۰ درصد بود، طبق برآورد چند نهاد ردیاب قیمت در صنعت، اکنون به حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد رسیده است. به بیان دیگر، وعده‌ای که به مصرف‌کننده داده می‌شد -«همان الماس، با کسری از قیمت»- همچنان در حال فرسایش است؛ نه به این دلیل که کیفیت سنگ تغییر کرده، بلکه چون این محصول در یک بازار کالایی بدون تمایز و با عرضه سیل‌آسا قرار گرفته است.

این افت ارزش در بازار فروش مجدد نیز خودش را به‌روشنی نشان می‌دهد. الماس‌های طبیعی هم به‌محض خروج از ویترین بخش قابل‌توجهی از ارزش خود را از دست می‌دهند، اما یک سنگ گواهی‌دار و مراقبت‌شده معمولاً همچنان می‌تواند چیزی نزدیک به نیمی از قیمت خرده‌فروشی اولیه را در فروش مجدد بازیابد. در مقابل، بر اساس داده‌های شرکت بیمه جواهرات BriteCo و چند ارزیاب صنعت جواهر، الماس‌های آزمایشگاهی معمولاً تنها ۱۰ تا ۳۰ درصد از قیمت خرده‌فروشی اولیه خود را در فروش مجدد بازمی‌گردانند و در بسیاری موارد، جواهرفروشان اساساً حاضر به خرید آن‌ها نیستند؛ وضعیتی که عملاً ارزش فروش مجدد را به صفر نزدیک می‌کند.

بخشی از این واگرایی شدید به تفاوت ساختاری در عرضه بازمی‌گردد. عرضه الماس طبیعی نه‌تنها به‌طور ذاتی محدود است، بلکه اکنون معدن‌داران به‌طور فعالانه تولید را برای حمایت از قیمت‌ها کاهش می‌دهند؛ همان‌طور که تعطیلی چندساله معدن Venetia توسط De Beers (که در ادامه همین مطلب به آن اشاره شده) نشان می‌دهد. الماس‌های آزمایشگاهی چنین محدودیتی ندارند: تنها چین به‌تنهایی بیش از ۶۰ درصد از تولید جهانی الماس مصنوعی را در اختیار دارد و صادرات این کشور در این حوزه تنها در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ حدود ۶۵ درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل رشد کرده است؛ روندی که همچنان به عرضه بازار اضافه می‌کند، درست در زمانی که رشد تقاضا کند شده است.

حتی مارتین راپاپورت، بنیان‌گذار همان گروه Rapaport که شاخص‌های آن مبنای بخش زیادی از داده‌های افت قیمت الماس طبیعی در این گزارش است، از منتقدان شناخته‌شده ارزش سرمایه‌گذاری الماس‌های سنتتیک است. او در یادداشتی که بازتاب گسترده‌ای در صنعت داشت، این محصولات را «مصنوعی» توصیف کرد و برخی فروشندگان آن را به رفتار غیرصادقانه با مصرف‌کننده متهم کرد؛ هرچند رشد پرشتاب سهم الماس‌های سنتتیک از بازار جواهرات نشان می‌دهد این هشدارها تاکنون تأثیر محدودی بر روند بازار داشته‌اند.

الماس را با هدف سرمایه‌گذاری نخرید

کوری شیفتر، مالک Casale Jewelers، می‌گوید:

«نباید الماس را با این تصور بخرید که قرار است یک سرمایه‌گذاری مالی باشد.»

به گفته شیفتر، الماس‌های مصنوعی فرصت‌های بیشتری برای مصرف‌کنندگان ایجاد کرده‌اند تا با بودجه‌ای که در اختیار دارند، همان چیزی را که می‌خواهند خریداری کنند؛ به‌جای اینکه برای بزرگ‌تر به نظر رسیدن یک الماس یک‌قیراطی، از طراحی‌هایی مانند هاله‌ای از الماس‌های کوچک‌تر استفاده کنند.

او توضیح داد که مشتری می‌تواند به‌جای پرداخت هزینه یک الماس طبیعی پنج‌قیراطی، مبلغ کمتری برای یک الماس مصنوعی بپردازد و پول باقی‌مانده را برای هزینه‌های دیگری مانند مراسم ازدواج یا خرید خانه صرف کند.

فشار بیشتر بر قیمت الماس‌های طبیعی

رشد استفاده از الماس‌های مصنوعی می‌تواند قیمت الماس‌های طبیعی را بیش از پیش تحت فشار قرار دهد.

صنعت الماس طبیعی نیز این تغییرات را مورد توجه قرار داده و اقداماتی را برای تقویت قیمت‌های ضعیف این سنگ‌ها آغاز کرده است.

شرکت De Beers Group، زیرمجموعه‌ای از Anglo American که در زمینه استخراج، تفکیک و درجه‌بندی الماس فعالیت می‌کند، در ماه ژوئیه اعلام کرد که تولید در معدن اصلی Venetia در آفریقای جنوبی را برای بیش از دو سال متوقف خواهد کرد؛ اقدامی که عرضه را محدود می‌کند و می‌تواند به افزایش قیمت‌ها منجر شود.

همچنین دست‌کم دو معدن الماس دیگر در سال ۲۰۲۶ از تعطیلی دائمی خود خبر داده‌اند.

کینی به CNBC گفت: «اختلال قابل‌توجهی نیز در عرضه ایجاد شده است، زیرا دو معدن اعلام ورشکستگی کرده‌اند و خود De Beers نیز تعطیلی یکی از بزرگ‌ترین معادنش را اعلام کرده است. بنابراین، چیزی که اکنون در بازار عمده‌فروشی شاهد آن هستیم، افزایش قیمت برخی کیفیت‌های الماس است و به نظر من این می‌تواند آغاز یک دوره بهبود باشد.»

رونق بازار الماس‌های مصنوعی 

هنوز مشخص نیست که آیا اقدامات شرکت‌های بزرگ صنعت الماس می‌تواند جلوی افت بیشتر بازار الماس‌های طبیعی را بگیرد یا خیر؛ اما یک موضوع روشن است: الماس‌های آزمایشگاهی بخشی ماندگار از بازار شده‌اند.

از سوی دیگر، برای سرمایه‌گذارانی که قصد دارند از روند رشد الماس‌های سنتتیک بهره ببرند، راه‌هایی در بازار سهام وجود دارد.

ریک پاتل، تحلیلگر Raymond James، برای شرکت Signet Jewelers رتبه Outperform در نظر گرفته است و این شرکت را یکی از گزینه‌های دارای مواجهه با رشد بازار الماس‌های مصنوعی می‌داند.

پاتل گفت: «الماس‌های سنتتیک در واقع برای Signet عملکرد خوبی داشته‌اند، به‌ویژه در بخش جواهرات فشن. محصولاتی که در آن‌ها از الماس مصنوعی استفاده می‌شود، میانگین ارزش فروش خرده‌فروشی (AUR) آن‌ها حدود سه برابر محصولات فشن بدون الماس است. بنابراین، هرچه جواهرات فشن بیشتری با الماس سنتتیک بفروشند، میانگین ارزش هر فروش آن‌ها افزایش پیدا می‌کند و این موضوع به فروش فروشگاه‌های همسان (same-store sales) نیز کمک می‌کند.»

Signet به پرسش‌ها درباره حاشیه سود الماس‌های مصنوعی و طبیعی پاسخ نداد. بااین‌حال، داده‌های شرکت سرمایه‌گذاری جهانی Gordon Brothers نشان می‌دهد که الماس‌های مصنوعی معمولاً حاشیه سود ناخالصی در حدود ۶۰ تا ۶۵ درصد یا بیشتر ایجاد می‌کنند؛ در حالی که این رقم برای الماس‌های طبیعی حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد است.

پاتل اشاره کرد که برندهای Signet مانند Kay Jewelers و Zales به‌طور فزاینده‌ای در حال اضافه کردن الماس‌های سنتتیک به محصولات ساده‌ای مانند دستبندهای تنیس هستند؛ اقدامی که می‌تواند درآمد حاصل از هر فروش را افزایش دهد.

او گفت: «فرض کنید یک دستبند تنیس با روکش طلا دارید که هیچ سنگی روی آن نیست. اگر تعدادی الماس سنتتیک به آن اضافه کنید، می‌توانید قیمت بسیار بالاتری برای آن تعیین کنید و مصرف‌کنندگان نیز ارزش بیشتری در آن می‌بینند.»

علاوه بر Signet، شرکت Brilliant Earth نیز راه دیگری برای سرمایه‌گذاری روی روند رشد الماس‌های آزمایشگاهی محسوب می‌شود. شرکت Pandora نیز که خط تولید اختصاصی الماس‌های سنتتیک دارد، در معرض این رشد بازار قرار گرفته است.

سهام Signet در سال ۲۰۲۶ حدود ۲۱ درصد رشد کرده است. این سهم در ۹ سپتامبر بهترین عملکرد روزانه خود در نزدیک به چهار سال گذشته را ثبت کرد و پس از افزایش پیش‌بینی سود سالانه شرکت، در پی تقاضای قوی برای محصولات عروس و جواهرات فشن، حدود ۲۴ درصد جهش کرد.

سهام Brilliant Earth از ابتدای سال تاکنون ۲۰ درصد کاهش داشته، هرچند طی سه ماه گذشته ۲۷ درصد افزایش یافته است.

سهام Pandora که در بورس کپنهاگ معامله می‌شود، از ابتدای سال تاکنون نزدیک به ۱۹ درصد افزایش داشته است. اگرچه این سهم در بورس‌های ایالات متحده فهرست نشده، سرمایه‌گذاران آمریکایی می‌توانند آن را به‌صورت خارج از بورس (OTC) معامله کنند.

تحلیلگران و فعالان صنعت الماس، به‌جای سرمایه‌گذاری مستقیم روی الماس‌های طبیعی یا مصنوعی ، این سهام را به‌عنوان گزینه‌هایی برای بهره‌گیری از روند بازار پیشنهاد می‌کنند.

چرا الماس گزینه ساده‌ای برای سرمایه‌گذاری نیست؟

الماس‌ها به‌طور کلی دارایی‌های دشواری برای سرمایه‌گذاری محسوب می‌شوند، زیرا بازار نقدی استاندارد (standardized spot market) برای آن‌ها وجود ندارد.

دلیل آن این است که هیچ دو الماسی کاملاً مشابه یکدیگر نیستند و همین موضوع مقایسه ارزش و تعیین قیمت آن‌ها را دشوار می‌کند.

بازار الماس همچنین با مشکل نقدشوندگی مواجه است. بر اساس گزارشی که بازار آنلاین سنگ‌های قیمتی CaratX در فوریه ۲۰۲۶ منتشر کرده، یک الماس ممکن است بسته به کیفیت خود بیش از یک سال در بازار ثانویه باقی بماند.

حتی زمانی که سنگ به فروش می‌رسد، طبق اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت چندین جواهرفروش، قیمت فروش آن در بسیاری از موارد کمتر از نصف قیمت اولیه خرده‌فروشی است. همان‌طور که اشاره شد، این مشکل برای الماس‌های سنتتیک به‌مراتب حادتر است و ارزش فروش مجدد آن‌ها را در بسیاری موارد به صفر نزدیک می‌کند.

کوری شیفتر، مالک Casale Jewelers، به CNBC گفت:

«نباید الماس را با این تصور بخرید که قرار است یک سرمایه‌گذاری مالی باشد. پولتان را در نقره یا حتی شاخص S&P 500 سرمایه‌گذاری کنید.»

شاید گوهرهای رنگی انتخاب مناسب تری برای سرمایه گذاری در چنین بازاری باشند ، ولی درنهایت باید به داستان لذت داشتن یک الماس و استفاده از آن جدا از بحث مالی نیز توجه کرد.