آموزش پولیش سنگ های قیمتی و روش صیقل دادن آنها

آموزش صیقلی کردن سنگپولیش در لغت به معنای جلا دادن و آراستن است. اصطلاح سنگ‌های پولیش‌شده یا گوهرهای تامبل (Tumbled Gemstone) اغلب به قطعه‌سنگ‌های کوچک گردشده و صیقلی گفته می‌شود. ماده اولیه فرایند پولیش سنگ‌های قیمتی، خرده‌سنگ‌هایی با ابعاد حدود ۱ تا ۵ سانتی‌متر است. این قطعه‌ها پس از گذر از مراحل سایش، صیقل‌دادن و جلا دادن با پودر پولیش، برای تهیه زینت‌آلات و لوازم تزئینی پتانسیل خوبی پیدا می‌کنند.

فهرست محتوا

این سنگ‌ها می‌توانند ارزش افزوده خوبی به همراه داشته باشند؛ تا جایی که عرضه و فروش آنها در مکان‌هایی مثل فروشگاه‌های هدیه و لوازم تزئینی، نمایشگاه‌ها، موزه‌های علوم طبیعی، غارها و دیگر اماکن دارای جاذبه‌های علمی-طبیعی، یک حرفه اقتصادی به همراه خواهد داشت. با توجه به ارزش افزوده حاصل از پولیش سنگ‌های قیمتی و نیز پتانسیل‌های صنعتی و معدنی موجود، علاوه بر جنبه اشتغال‌زایی، باید جنبه‌های گردشگری و صادراتی آن را نیز در نظر گرفت.

آنچه در این مقاله می‌آموزیم: چه کسانی توانایی پولیش سنگ‌های قیمتی را دارند؟ انواع دستگاه پولیش سنگ‌های قیمتی چیست؟ مواد و ابزار جانبی برای کار با دستگاه تامبلر چه هستند؟ چگونه سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی را پولیش دهیم و چه مراحلی را باید برای این کار طی کنیم؟ موارد احتیاط و دستورالعمل‌ها هنگام پولیش دادن سنگ‌ها یا صیقل دادن آنها چه می‌باشند؟

پولیش سنگ‌های قیمتی چیست؟

سنگهای پولیش شدهعبارت سنگ‌های پولیش‌شده Tumbled Gemstones به قطعه‌های کوچکی از سنگ‌ها یا کانی‌ها گفته می‌شود که مراحل گرد و صیقل را در دستگاه پولیش سنگ طی کرده‌اند. اغراق نیست که این قطعه‌ها را در گروه گوهرها و جواهرات قرار داد. اغلب سنگ‌هایی که اطراف ما یافت می‌شوند، قابلیت پولیش را ندارند و کانی‌هایی به گوهرهای پولیش‌شده تبدیل می‌شوند که معمولاً از نظر رنگ، شفافیت و جلاپذیری مطلوب باشند.

از موارد استفاده این سنگ‌ها می‌توان به تهیه زینت‌آلات و لوازم تزئینی اشاره کرد؛ هرچند خود نیز به‌تنهایی می‌توانند هدیه‌ای گران‌بها به شمار روند. از جمله سنگ‌هایی که قابلیت استفاده در فرایند تامبل کردن را دارند می‌توان به فیروزه، جاسپر، عقیق، آمیتیست، رز کوارتز، مالاکیت، هماتیت، ابسیدین و … اشاره کرد. در کنار ابزارها و مواد اولیه اصلی، لوازم فرعی دیگری نیز مورد نیاز است که دسترسی به آنها برای هر کسی به آسانی میسر است.

چه کسانی قادر به پولیش کردن سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی هستند؟

آموزش پولیش کردن سنگ و تراشبرای انجام پولیش سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی به دانش و تخصص خاصی نیاز نیست و همه افراد در هر سنی قادر به انجام آن خواهند بود. پولیش سنگ‌ها می‌تواند سرگرمی مناسبی برای کودکان باشد. در بازدید از موزه‌ها و نمایشگاه‌های علوم طبیعی، همواره با گروهی از کودکان مواجه خواهید شد که هیجان‌زده در حال جست‌وجو و کنکاش، مقایسه نمونه‌ها و اجسام مختلف هستند. بسیاری از زمین‌شناسان هم اولین‌بار در کودکی، با دیدن سنگ‌های پولیش‌شده مجذوب این علم شده‌اند. یک دستگاه پولیش سنگ می‌تواند هدیه مناسبی برای یک کودک کنجکاو باشد.

در کشورهای دیگر مدل‌های متنوعی از این نوع دستگاه‌ها که تماماً پلاستیکی هستند، برای استفاده کودکان بالای ۱۰ سال طراحی شده‌اند. شاید به همین دلیل باشد که آنها در تجارت چندمیلیارد دلاری سنگ‌های قیمتی گوی سبقت را از کشور ما ربوده‌اند! والدین و مربیان آموزشی می‌توانند با فراهم کردن زمینه فعالیت کودکان در این کار، علاوه بر افزایش مهارت‌های تجربی، مهارت‌های رفتاری آنان را نیز پرورش دهند.

با نگاهی اجمالی به ابزارها و مواد مورد نیاز متوجه می‌شویم که فراهم کردن آنها با توجه به پتانسیل‌های معدنی و صنعتی کشور به‌سادگی امکان‌پذیر است و علاوه بر اشتغال‌زایی و ایجاد ارزش افزوده در زمینه سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی، می‌تواند در امر آموزش و جذب گردشگر نیز مؤثر باشد.

روش‌های پولیش کردن و دستگاه‌های تامبلر

سنگهای تامبل شده و صیقلیبه‌طور کلی ۲ روش اصلی برای انجام این کار وجود دارد؛ تمام ابزارها و مواد اولیه این روش‌ها مشابه است و تفاوت اصلی آنها در نوع دستگاه پولیش سنگ است: الف) دستگاه تامبلر پولیش دورانی ب) دستگاه تامبلر پولیش لرزشی. در روش دورانی باید حدود یک ماه منتظر نتیجه نهایی بود، اما در روش لرزشی می‌توان مدت زمان انتظار را تا ۵۰ درصد کاهش داد.

خوشبختانه چون تمام فرایند به‌وسیله دستگاه انجام می‌شود، فرد می‌تواند با برنامه‌ریزی اولیه تنها بخشی از اوقات فراغت خود را به این کار اختصاص دهد و نگرانی از بابت تداخل با فعالیت‌های روزمره را نداشته باشد؛ یعنی این کار می‌تواند جنبه سرگرمی داشته باشد یا شغل جانبی باشد. برای تهیه سنگ‌های پولیش‌شده، دستگاه‌ها، ابزار و مواد مختلف اما ساده‌ای لازم است. ابزارها و مواد اولیه اصلی عبارت‌اند از:

  • خرده‌سنگ‌هایی که قابلیت صیقلی‌شدن و جلاپذیری داشته باشند
  • دستگاه‌های پولیش‌کننده در دو نوع دورانی و لرزشی
  • شن‌های ساینده یا همان پودر پولیش سنگ
  • پودر پولیش صیقل‌دهنده و همچنین صابون جهت جلا دادن سنگ

دستگاه تامبلر لرزشی جهت پولیش سنگ‌ها

دستگاه تامبلر لرزشیدستگاه لرزشی دارای ظرفی کاسه‌مانند است. مرحله سایش سنگ‌ها با هدف گرد شدن زوایای آنها، در این نوع دستگاه‌ها کوتاه است. دستگاه لرزشی می‌تواند مدت زمان فرایند پولیش را ۴۰ تا ۵۰ درصد کاهش دهد که مزیت بزرگی است. نیاز آن به مواد ساینده و جلادهنده کم است و همچنین این امکان را دارد که سنگ‌هایی با جنس شکننده و حساس را با سرعت آرام پولیش کند.

تنها عیب این دستگاه این است که میزان گردشدن زوایای سنگ‌ها در آن کمتر است. هرچند باید در نظر داشت که هزینه مواد ساینده و فرایند جلا دادن سنگ باکیفیت ممکن است به‌مرور کار را گران کند و این دستگاه به این مواد کمتر نیاز دارد. در مجموع انتخاب نوع دستگاه به جنس سنگ‌ها، مقدار آنها و سرعت مورد نیاز بستگی دارد. البته ما در این مقاله به بررسی تولید سنگ‌های پولیش‌شده به روش دستگاه دورانی خواهیم پرداخت.

دستگاه تامبلر دورانی پولیش سنگ‌های قیمتی

دستگاه پولیش دورانیدستگاه پولیش دورانی دارای ظرفی استوانه‌ای‌شکل است که سنگ‌ها به‌همراه آب و مواد ساینده، در جریان مراحل پولیش در داخل آن قرار می‌گیرند و به‌وسیله یک موتور الکتریکی که با برق شهری تغذیه می‌شود، به چرخش درمی‌آید. (شکل ۲) از معایب این دستگاه می‌توان به زمان‌بر بودن هر مرحله اشاره کرد. مصرف مواد ساینده و جلادهنده آن نیز زیاد است و پولیش سنگ‌هایی با جنس حساس و شکننده در این دستگاه‌ها مشکل است. گاهی هم در طول کار مواد داخل استوانه به بیرون نشت پیدا می‌کنند.

معرفی ابزارها و مواد مورد نیاز پولیش سنگ‌های قیمتی

داشتن اطلاعات بیشتر درباره آنها کمک می‌کند تا در پایان فرایند پولیش سنگ‌های قیمتی به محصول قابل قبولی دست یافت. علاوه بر دستگاه پولیش‌کننده، مواد و ابزار دیگری نیز برای این کار لازم است که عبارت‌اند از:

  • قطعه‌سنگ‌های کوچک اولیه
  • ترکیبات ساینده، صیقل‌دهنده و مواد جلا دادن سنگ
  • قطعات ضربه‌گیر و پرکننده حجم

قطعه‌سنگ‌های اولیه

سنگهای مناسب پولیش کردننکته کلیدی که همواره باید در انتخاب، جمع‌آوری یا خرید سنگ‌ها به خاطر داشت، کیفیت مواد اولیه است؛ چون کیفیت مواد اولیه همواره برابر با کیفیت محصولات خواهد بود. سنگ‌های دارای حفره، ترک و شکستگی عمیق برای این منظور مناسب نیستند. انتخاب برخی سنگ‌ها برای این کار چیزی جز هدر دادن وقت به‌همراه نخواهد داشت.

سنگ‌های رسوبی مثل ماسه‌سنگ، سنگ آهک، شیل و موارد مشابه که جنس آنها نرم است یا به‌طور ضعیفی سیمانی شده‌اند، مطلوب نیستند. سنگ‌های دگرگونی که حاوی میکا بوده یا بافت دانه‌ای دارند نیز برای این کار مناسب به نظر نمی‌رسند؛ این سنگ‌ها به‌جای اینکه سائیده شوند خرد خواهند شد. اغلب سنگ‌های آذرین نیز برای این کار مناسب نیستند، چون حاوی کانی‌های مختلف با سختی‌های متفاوت هستند. به‌طور کلی همواره سنگ‌های با سختی بیشتر درخشندگی بیشتری خواهند داشت و سنگ‌های با سختی کمتر درخشندگی کمتر. در جدول زیر نمونه‌هایی از کانی‌های مناسب برای این روش نام برده شده است.

انواع سنگ‌های تامبل‌شده دیگر انواع کوارتز تامبل‌شده
مالاکیت (Malachite)جاسپر (Jasper)
هماتیت (Hematite)عقیق (Agate)
ابسیدین (Obsidian)آمیتیست (Amethyst)
فیروزه (Turquoise)رز کوارتز (Rose Quartz)
اُپال (Opal)آونتورین (Aventurine)
سنگ ماه (Moonstone)کارنلین (Carnelian)

شن ساینده جهت پولیش سنگ‌های قیمتی

پودر پولیش سنگ های قیمتی یا شن سایندهشن‌های سایندهای که در پولیش سنگ‌های قیمتی مورد استفاده قرار می‌گیرند، با ایجاد خراش روی سنگ‌ها رفته‌رفته آنها را می‌سایند و گرد و هموار می‌کنند. انواع مختلفی از پودر پولیش برای این منظور وجود دارد که علاوه بر جنس، در اندازه دانه‌ها نیز با یکدیگر متفاوت هستند:

  • ساینده دانه‌درشت (60/90)
  • ساینده دانه‌متوسط (120/220)
  • ساینده دانه‌ریز (500)

اعداد به‌کاررفته در نام ساینده‌ها به اندازه دانه‌ها اشاره دارد. مثلاً ذرات ساینده دانه‌درشت از الک ۶۰ مش عبور می‌کنند، اما از الک ۹۰ مش عبور نمی‌کنند و بقیه نیز به همین ترتیب هستند. ترکیبات مختلفی که به‌عنوان پودر پولیش مورد استفاده قرار می‌گیرند شامل کاربید سیلیکون، کاربید بور، اکسید آلومینیوم، اکسید سریم و اکسید کروم هستند.

پودر پولیش یا صیقل‌دهنده سنگ

پودر پولیش صیقل دادن سنگ های قیمتیپودرهایی که جهت صیقل دادن سنگ‌های قیمتی استفاده می‌شوند بسیار ریزدانه‌اند و برای از بین بردن خراش‌های بسیار ریزی که بر اثر سایش با شن‌های ساینده روی سطح سنگ‌ها ایجاد شده است، به کار می‌روند. اغلب از پودر اکسید آلومینیوم برای صیقل دادن سنگ‌های قیمتی استفاده می‌شود. ترکیبات دیگری نیز به‌عنوان پودر پولیش سنگ وجود دارد که عبارت‌اند از اکسید قلع، اکسید سریم و تریپولی.

قطعات ضربه‌گیر و پرکننده حجم

این قطعات که در مجموع به نام Tumbling Media شناخته می‌شوند، مواد غیرسنگی هستند که به‌همراه سنگ‌ها درون استوانه دستگاه پولیش‌کننده قرار می‌گیرند و مانع وارد شدن ضربات شدید به قطعه‌سنگ‌ها می‌شوند؛ همچنین به‌عنوان پرکننده حجم استوانه استفاده می‌شوند. در مواردی که قطعه‌سنگ‌ها از نظر اندازه یکدست باشند، این قطعات در رساندن ساینده‌ها به تمام سطوح سنگ مؤثر خواهند بود. این قطعات ۲ نوع هستند؛ گلوله‌های پلاستیکی و مهره‌های سرامیکی

مواد سرامیکی و پلاستیکی پولیش سنگهای قیمتیگلوله‌های پلاستیکی جهت پولیش سنگ

گلوله‌های پلاستیکی اغلب در مراحل پایانی کار استفاده می‌شوند تا به‌عنوان ضربه‌گیر مانع وارد شدن ضربات شدید به قطعات سنگی شوند. در مراحلی که مقدار قطعه‌سنگ‌ها برای پر کردن 2/3 حجم استوانه کافی نیست، از این قطعات به‌عنوان پرکننده استفاده می‌شود. می‌توان پس از پایان هر مرحله، قطعات پلاستیکی استفاده‌شده را نگهداری کرد تا مجدداً مورد استفاده قرار گیرند.

مهره‌های سرامیکی جهت پولیش سنگ‌های قیمتی

مهره‌های سرامیکی نیز اساساً برای افزایش محتوای استوانه‌ها کاربرد دارند. مهره‌های سرامیکی در اندازه‌های کوچک نیز ضربه‌گیر خوبی خواهند بود. مهره‌های سرامیکی برخلاف گلوله‌های پلاستیکی به‌آسانی با آب تمیز می‌شوند و می‌توان در مرحله بعدی کار که ساینده‌های دانه‌ریزتر به کار می‌رود از آنها استفاده کرد (شکل ۴).

آموزش پولیش سنگ‌های قیمتی با دستگاه تامبلر دورانی

فرایند تهیه سنگ‌های پولیش‌شده بسیار سرگرم‌کننده و البته آسان است. در ابتدا قطعه‌سنگ‌های اولیه از نظر سختی بررسی می‌شوند تا دارای درجه سختی یکسان و نیز اندازه‌های مختلف باشند. سپس 2/3 تا 3/4 از حجم استوانه دستگاه با سنگ پر می‌شود. همواره باید در نظر داشت که بیش از نصف حجم استوانه پر شود تا عملکرد خوبی داشته باشد. از طرفی پر کردن بیش از 3/4 حجم، آن را سنگین می‌کند و موتور دستگاه توان کافی برای ایجاد سرعت مناسب را نخواهد داشت. در جدول زیر مقدار مواد پودر پولیش ساینده بر اساس حجم استوانه دیده می‌شود: مقدار مواد پولیش سنگ مراحل بعدی پولیش سنگ‌های قیمتی به 5 مرحله کلی تقسیم می‌شوند:

1- پولیش سنگ‌های قیمتی با استفاده از پودر پولیش ساینده دانه‌درشت

مرحله اول پولیش شن ساینده دانه درشتبه مقدار کافی شن ساینده یا پودر پولیش دانه‌درشت به استوانه اضافه می‌کنیم که با توجه به حجم استوانه و مقدار سنگ موجود، این میزان متغیر است. سپس به قدری آب درون استوانه ریخته شود که به ته استوانه رسیده و سنگ‌ها را نیز در بر بگیرد، اما لازم نیست آنها را کاملاً بپوشاند. اکنون باید لبه‌های داخلی و خارجی استوانه را با استفاده از دستمال تمیز و خشک کرد. وجود تکه‌ای شن ساینده یا آب در لبه‌های استوانه، در طول کار موجب نشت مواد داخل استوانه به بیرون از آن می‌شود. درپوش استوانه را بگذارید تا کاملاً به‌دقت مهروموم گردد. استوانه را در جای خود روی دستگاه قرار داده و دستگاه را روشن می‌کنیم. پس از حصول اطمینان از کارکرد عادی دستگاه، از این به بعد باید روزی یک بار آن را کنترل کرد تا در حین کار مشکلی پیش نیاید.

در این مرحله، دستگاه به مدت ۷ شبانه‌روز به‌طور مداوم کار می‌کند. پس از باز کردن درپوش استوانه، محتوای آن را درون یک صافی ریخته و با استفاده از جریان ضعیف آب شست‌وشو می‌دهیم. پس از شست‌وشوی سنگ‌ها، آنها را بررسی می‌کنیم تا از نظر گردشدگی و هموار بودن قابل قبول باشند. شکل‌گیری سنگ‌ها تنها در این مرحله بوده و تا پایان نیز شکل اصلی آنها به همین صورت خواهد بود. در صورتی که تشخیص داده شود سنگ‌ها باید بیشتر از این گرد شوند، باید این مرحله را تکرار کرد.

باید در نظر داشت شن‌های ساینده پس از ۷ روز استفاده مداوم، خاصیت سایندگی خود را از دست می‌دهند و استفاده مجدد از آنها نتیجه مطلوبی نخواهد داشت. با تکرار این مرحله، حجم سنگ‌ها تا ۳۰ درصد کاهش می‌یابد و برای تکمیل ظرفیت استوانه باید از سنگ‌های جدید یا قطعات پلاستیکی و سرامیکی استفاده کرد. (شکل 1)

2- سایش سنگ جهت پولیش با استفاده از پودر پولیش دانه‌متوسط

قبل از شروع این مرحله باید استوانه و نیز سنگ‌های ساییده‌شده را کاملاً تمیز کرد. وجود ذره‌ای شن ساینده دانه‌درشت (پودر پولیش) تمام سنگ‌ها را خراش خواهد داد. همانند مرحله قبل، پس از قرار دادن سنگ‌ها درون استوانه، باید پودر پولیش دانه‌متوسط و آب را به مقدار کافی اضافه کرد و درپوش استوانه را مُهر و موم و دستگاه را روشن کرد. این مرحله نیز ۷ شبانه‌روز زمان می‌برد. با پایان این مرحله و شست‌وشوی سنگ‌ها، تا وقتی که مرطوب هستند، باید ظاهری تقریباً درخشان داشته باشند؛ در این صورت سنگ‌ها برای مرحله بعدی آماده هستند.

3- پولیش سنگ‌های قیمتی با استفاده از شن ساینده دانه‌ریز

پولیش سنگ با ساینده ریزموارد ذکرشده در مرحله قبل در این مرحله نیز انجام می‌شود، با این تفاوت که در این مرحله از ساینده ریزدانه استفاده می‌شود. این مرحله نیز ۷ شبانه‌روز زمان می‌برد. پس از شست‌وشوی سنگ‌ها، برای حصول اطمینان از اینکه برای مرحله بعد آماده هستند، می‌توان یک آزمایش کوچک انجام داد. یک حوله کهنه یا نمد را برداشته و آن را مرطوب می‌کنیم. مقداری پودر صیقل‌دهنده روی آن پاشیده شود. سپس یکی از قطعه‌سنگ‌ها را با قدرت روی پودر صیقل‌دهنده مالش می‌دهیم؛ اگر سطح سنگ درخشش واضحی پیدا کرده باشد، برای مرحله بعد آماده است. در صورت درخشان نبودن، این مرحله باید تکرار شود و هر دو روز یک بار سنگ‌ها بررسی شوند تا نتیجه مطلوب حاصل شود.

4- صیقل دادن سنگ

در این مرحله پس از پر کردن استوانه‌ها که همانند مراحل گذشته انجام می‌شود، از پودر صیقل‌دهنده استفاده می‌کنیم. مدت زمان این مرحله ۱۰ شبانه‌روز است. در پایان، سنگ‌ها باید پس از شست‌وشو و خشک شدن، درخشنده و براق باشند. در صورتی که آنها به این سطح از درخشندگی نرسیده باشند و لایه نازک کدری روی آنها مشاهده شود، لازم است مرحله بعد را انجام دهید. در غیر این صورت کار خاتمه یافته است.

5- جلا دادن سنگ پولیش‌شده

جلا دادن سنگ با صابوندر این مرحله برای براق کردن و جلا دادن سنگ‌های قیمتی پولیش‌شده باید از صابونی که فاقد مواد ساینده است استفاده کرد. صابون‌های مایع که حاوی روغن هستند نیز مناسب نیستند و موجب مات و کدر شدن سطح سنگ می‌شوند. این مرحله ۱ تا ۲ روز زمان لازم دارد و آخرین مرحله فرایند پولیش به حساب می‌آید. روش شرح داده‌شده مخصوص دستگاه دورانی و در مقیاس‌های کوچک است. در روش استفاده از دستگاه لرزشی، مرحله سایش حدود یک هفته زمان می‌برد و برای مراحل صیقل و جلا دادن سنگ تنها یک تا دو روز کافی است.

نکات مهمی که باید همواره در پولیش سنگ به خاطر داشت

رعایت یک سری نکات می‌تواند مانع وارد شدن خسارات غیرقابل جبران شود. این نکات عبارت‌اند از:

  • تمیز کردن سنگ‌ها و نیز استوانه و بقیه ابزار در پایان هر مرحله
  • نداشتن ترک و حفره در سنگ‌های اولیه؛ در صورت وجود آنها، پودر سایندها در سنگ نگه داشته می‌شود و در نتیجه سنگ‌ها خراش خواهند خورد.
  • برای دوام دستگاه پولیش سنگ باید هر ماه یک بار (یا پس از هر دسته سنگ) آن را روغن‌کاری کرد و طی آن باید مراقب بود که روغن روی تسمه دستگاه نریزد تا موجب چسبندگی یا لغزندگی آن نشود. پر کردن بیش از حد استوانه‌ها می‌تواند مانع عملکرد صحیح دستگاه و فرسودگی زودهنگام آن شود.
  • برای مصرف ترکیبات پودر پولیش سنگ‌های قیمتی و ساینده‌ها، صیقل‌دهنده و جلادهنده از دستورالعمل و برنامه مشخصی استفاده شود. نباید بیش از حد لازم از این ترکیبات استفاده کرد؛ چون موجب سایش بیش از حد سنگ‌ها خواهند شد.
  • محلول حاصل از شست‌وشوی سنگ‌ها را نباید در مجاری زهکش خانگی ریخت، چون موجب مسدود شدن آن می‌شود و باز کردن آن با محلول‌های تمیزکننده کار دشواری است.

سنگهای پولیش شده نهایی

مسائل جانبی در کار با دستگاه تامبلر

مسائل جانبی زیر در کار با دستگاه تامبلر جهت پولیش سنگ‌های قیمتی بهتر است رعایت شود:

  • دستگاه در مکانی قرار داده شود که صدای آن مزاحم فعالیت‌های روزانه نشود و نیز در مسیر رفت‌وآمد نباشد. مکان‌هایی مثل زیرزمین یا گاراژ برای این کار مناسب هستند. برای جلوگیری از تخریب و محافظت از سطحی که دستگاه روی آن قرار می‌گیرد می‌توان از یک قالیچه یا حوله کهنه استفاده کرد.
  • تبدیل سنگ‌های زاویه‌دار و ناهموار به یک قطعه گوهر صیقلی و براق، کاری زمان‌بر است و باید اجازه داد تا هر مرحله به‌طور کامل انجام شود. گاهی نیز لازم است مراحل را تکرار کرد؛ لذا داشتن صبر و حوصله اصلی اساسی است.
  • استفاده از وسایل ایمنی مانند دستکش و عینک برای جلوگیری از آسیب‌های احتمالی هرگز فراموش نشود.
  • استفاده از تجربیات کارشناسان سنگ‌شناس می‌تواند در دستیابی به نتیجه مطلوب کمک شایانی باشد.

آموزش ویدئویی پولیش سنگ

در ویدئوی زیر، آموزش پولیش کردن سنگ‌ها را در تمامی مراحلی که توضیح داده‌ایم، در 5 مرحله و طی یک ماه به‌طور خلاصه نشان داده‌ایم:

https://youtu.be/fyTx8MuZawc

توجه: این فیلم در یوتیوب است و برای دیدن آن حتماً از vpn استفاده نمایید. منابع: ملیحه ظفری مقدم؛ مدیریت زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی Rock tumbler and grits

74 thoughts on “آموزش پولیش سنگ های قیمتی و روش صیقل دادن آنها”

  1. سیدمحمدحسینی میگوید:

    سلام.من فیروزه تسبیحی گردشده میخوام جلا بدم.هم تامبلردارم.هم شن هارو ولی نمیشه جلاداد.میشه راهنمایی کنید.ممنونم میشم

  2. سید میگوید:

    سلام من چنتایی سنگ راف مث جاسپر و اراگونیت و لاجورد دارم و یکی دوبار بردم دادم برام نگین دراوردن یا پولیش کردن ولی برام یه سواله که امکان پولیش و صیقل سنگ های معمولی و غیر زینتی و قیمتی هم هست؟ مث سنگ هایی که تو بیابون یا رودخونه ریخته آخه من از خیلی سال پیش یه سنگ تو بیابون پیدا کردم نگهش داشتم تازگیا سوالم شده میشه اونم داد برا پولیش و صیقل؟ آخه سنگش خیلی زیباس و طرح بشدت جذابی داره خواهش میکنم لطفا کسی سردرمیاره جواب بده خیلی ممنون

    • آمیتیست میگوید:

      سلام، بله امکان پولیش دادن همه جور سنگ وجود داره… ولی بسته به جنس و سختی سنگ پولیش ها متفاوت در میاد. معمولا سنگ اگر قیمتی باشد قطعا پولیش خوبی هم خواهد خورد.

  3. حمید میگوید:

    با سلام برای دستگاه تامبلر به جای شن های خراش دهنده اولیه میشه از براده تنگستن کارباید استفاده کرد براده تنگستن من زیاد دارم تو تراشکاری موجود داریم همیشه خیلی سخت و محکم هست اندازه الماسه سختی داره و من به ذهنم رسید که اگه اونو داخل دستگاه بریزم برای گرد کردن سنگ ها از شن بهتر کار کنه چون شن مخصوص انقدر سخت نیست براده ریز تنگستن درجه ذوب ۳۰۰۰ درحه سانتی گراد به بالا را داره و خیلی خیلی سخت هست و ریز اگه کسی فکر میکنه که جواب میده بهم بگه ممنون میشم

  4. سعید میگوید:

    سلام وقت بخیر
    اسم این پودرها و چیزایی که داخلش برای پولیش استفاده میکنه چیه و از کجا میشه خرید

  5. مهدی تاجیان میگوید:

    عالی بود و برای من که یک معلم هستم این مقدار دانستنیها خیلی مفیدوجامع بود.خداخیرتون بده .لذت بردم.

  6. بیتا میگوید:

    سلام، این دستبندهای که از مهره های سنگی ساخته شده و ادعا شده که سنگ هستن، واقعا سنگی هستن؟ یا سنگ مصنوعی ان؟ اگه سنگ هستن چرا قیمتشون اینقدر کمه..

  7. Amir میگوید:

    سلام قیمت این دستگاه چقدرهست من به تازگی در فریدونکنار دور از دریا متوجه سنگهای شفاف که نیاز به سیقل و پولیش دارن شدم از تمام رنگها مثلا رنگ شیری که در اون نور چراغ قوه قشنگ میپیچه و شفاف بودنش مشخص هست رنگ شیری داره یا رنگهای سفید که برق میزنه یا اگه بخوام یه دستگاه معمولی تهیه کنم و این سنگهای به نظرم خصوصا سبزهای کدر یا سنگی پیدا کردم یشمی اصلا با دهها سنگ مقایسه کردم رنگ آبی کمرنگ که نور کم می‌شد فکر میکردم سبز کمرنگ هست اما آبی خیلی کمرنگ و سنگ مات بود اما مقایسه کردم این سنگ رو با صابون شستم انگشت دست رو روش می‌گذاری قشنگ احساس میکنی سنگ چرب و نرم هست انگار نرم تر از سنگهاس و چرب شدن اون تمامی نداره هر کسی انگشت روش بکشه متوجه احساس نرمی و مقایسه با سنگهای دیگه که سخت هستن میشه من نیاز به یه دستگاه دارم که سنگها رو داخلش به مقداره بیشتر بریزم هم منبع درآمدی باشه اونها که مثلا خوب شفاف هستن ارزش کم یا با ارزش هستن سنگهایی که کاملا رنگ طلا دارند کمرنگ تر یا پررنگ تر و طلایی رنگ با رگه هوی بسیار زیبا انگار نقاشی شدن سنگهی شیری و سبز و مشکی بسیار فراوان هست میشه بفرمائید از کجا تهیه کنم دستگاهي که را حجم بالاتر تولید کنم و سنگهای با ارزش رو با بقیه جدا کنم و برای بازاریابی برای برش و استفاده در برخی از ست فروشی ها مانند گردنبند و گوشواره انگشتر استفاده‌ میشه از همین سنگهای بی ارزش اما پولش خورده که خودشون تراش میدن برای سفارشی که دادن حتی به چین هم صادر میکنن بعد از طرح دادن‌ میشه راهنمایی کنيد برای خرید کامل این دستگاه و لوازمش چقدر هزینه واز کجا تهیه کنم اندازه بیشتری رو پولیش کنم ممنون متشکرم

    • حسن کرمی میگوید:

      سلام باید اول مشخص بشه نوع سنگ چیه بعد به فکر دستگاه باشید.. اینا تامبلر هست که نوع چینی و ایرانیش در بازار موجوده و حدودای سه چهار میلیون تومان هست.

    • رضا میگوید:

      سلام خوندن متن شما چقدر لذت بخش بود آقا امیر. شاید بهاطر اینکه همه سنگبازا این فرق و زیبای سنگها وجه مشترکشون هست😅 کاش میتونستم راهنماییت کنم ولی تجربه کافیش رو ندارم

  8. رضا.م میگوید:

    سلام. درود بر شما . ممنون از این که این مطالب با ارزش و آموزش های مفید را گذاشته اید. من اکثر مواقع آخر هفته ها را برای اینکه حال و هوایی عوض کرده باشم با ماشین یا موتور تریل به در و دشت میرم. عموما هم سمت حوض سلطان قم ، ورامین و گرمسار و گاهی اوقات کوهستان یخاب و انارک و … . در این مدت سنگ های بسیار زیبا و متفاوتی دیده ام که شکسته شده آنها فوق العاده چشم نواز هستند! مدتی هست که اطلاعات عمومی ام را دارم افزایش میدم و تازه فهمیدم تعدادی اون سنگ هایی که نگاه کرده و دور انداختم انواع عقیق بوده ! حالا سوالم اینه که اگر من یه دستگاه تامبلر بگیرم و در کنار کارم این حرفه را به عنوان شغل دوم یا یه جورایی سرگرمی انجام بدم، ایا در کل ارزش صرف وقت و هزینه را داره ؟ اینو بخاطر این میگم چون در چند تا کامنت خوندم که پودر و شن های سایش گران شده و شاید صرف اقتصادی نداشته باشه. ممنون میشم راهنمایی بفرمایید.

    • حسن کرمی میگوید:

      سلام یه روش هست در دستگاه تامبلر فقط از یه پودر سبز (که در ایران هم موجوده) استفاده میشه کلا که بصرفه تره (ولی به اون کیفیتی که در این مطب گفتیم نمیشه بهرحال) و قابل قبوله. تامبل کردن سرگرمی خوبی هست و در تعداد زیاد هم بله میخرن بخصوص کسانی که تو کار آکواریوم هستن یا کسایی که سنگ دکوری علاقه دارن..

  9. مسلم میگوید:

    سلام برای برطرف شدن زمردرافی که به مرورزمان کدرشده چه کاربایدکرد؟

    • حسن کرمی میگوید:

      زمرد واقعی به علت سختی نسبتا خوبش به این سادگیا کدر نمیشه. ولی بهرحال باید بدین تراشکار ماهر اون رو پولیش سطحی بده

  10. باخیش میگوید:

    سلام وعرض ادب مطالبتون ساده وکامل هست
    پسرمن ۷ساله شه وبه سنگها خیلی علاقه داره سنگهای زیبا وارزشمندی روجمع کرده بنظرتون چجوری میتونم مسیری روفراهم کنم که به علایقش برسه وهم درآینده ان شا الله شغل پردرآمدی داشته باشه

    • حسن کرمی میگوید:

      سلام میتونید یه تامبلر بگیرید و از همین حالا صیقل کردن سنگها حتی سنگای تو رودخونه رو بیاموزه. قطعا امری جذابه.

      • سعید میگوید:

        با سلام و عرض ادب خدمت شما
        بنده توی یه کارخونه کار میکنم و با انواع دستگاههای سنگزنی و cnc کار کردم و چون درآمدم خیلی راضی کننده نیست چند وقته تصمیم گرفتم یه کارگاه گوهر تراشی راه بندازم. یعنی یه کارگاه با انواع دستگاههای مختلف و چندتا کارگر. جوری که سنگ کلوخه راف بخرم و صفر تا صد کار رو توی کارگاه انجام بدم. اما متاسفانه کسی نیست که کارشناس این کار باشه و بتونم اطلاعات کافی رو ازش بگیرم و بدونم از کجا شروع کنم درآمدش چقدره و ….
        اگه استاد عزیز بتونن راهنماییم کنن ممنون میشم
        اگه بتونید توی تلگرام یا از طریق ایمیل برام توضیح بدین یه عمر دعاگوی شما هستم
        ۰۹۱۹۵۷۴۷۶۰۷

  11. سامان میگوید:

    باسلام خدمت استاد عزيز خسته نباشيد حدود چندسال پيش ماضيه يه رودخانه تو شمال كشور يه سنگ سفيد پيدا كردم با ابعاد بزرگ و مستطيلي شكل تخيلي سنگين
    بعد از شكستن سنگ متوجه لإيه هايي داخلش شدم كه خيلي زيباست

    اين سنگ شفافه وسختيش مثل كلسيته لطفا منو راهنمايي كنيد چطوري ميتونم بفهمم چه سنگيه وچه ارزشي داره باتشكرفراوان

      • سامان میگوید:

        چطوري ميتونم با شما تماس داشته باشم اين شماره واتساپ بندست اگه پيام بديد ميتونم عكسش رو براتون بفرستم٠٩١١٥٤٧١١٨١

        • حسن کرمی میگوید:

          عکسش رو به اینستاگرام sangshenas بفرستید دایرکت شاید تونستم کمکی کنم.

          • سامان میگوید:

            سلام روزبخير استاد دايركت فرستادم عكساشو لطفا مشاهده بفرماييد

          • سامان میگوید:

            سلام استاد اگه ممكنه بعد ديدن عكسا تو دايركت همينجا بهم جواب بدين سپاس

    • امید میگوید:

      سلام . در شمال کشور معمولا باریت پیدا میشه . با توجه به شباهت ان با کلسیت و رنگ ان بهتره که روشهای شناخت کانیها و سنگها را در اینترنت مطالعه کنید

  12. سید محمد حسن تهامی کربلایی میگوید:

    سلام درود خدمت رفقای عزیز. یک عدد دستگاه cnc roland egx350 ساخت کشور ژاپن به همراه فرز انگشتی درجه یک ساخت کره و فرز دوطرفه محک با انواع قلمها و وسایل تراش و حکاکی سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی برای فروش دارم. اگر مورد استفاده کسی است لطفا با آدرس تلگرامیه @alsadat313 با ما تماس بگیرید. موفق باشید

  13. سعيد میگوید:

    سلام و درود فراوان
    بنده مدتيست در خصوص موادي براي رفع خط و خش شيشه ساعت، ظروف كريستالي و بلوري ارزشمند و … مطالب زيادي رو خوندم ولي متاسفانه هيچ كدوم راهنماييم نكرد، تا اينكه به مطالبي در زمينه پوليش سنگهاي قيمتي برخوردم، اگه ممكنه راهنماييم بفرمائيد، فكر ميكنم پودر ساينده مثل اكسيد آلومنيوم، اكسيد سريوم با مش بندي بالا براي كارم مناسب باشه، يني دقيقا همون ماده اي كه در مرحله پرداخت نهايي سنگهاي قيمتي (با سختي شيشه) استفاده ميشه احتمالا، اگه راهنماييم بفرمائيد و اينكه چطور ميتونم مقداري خريداري كنم واقعا كمك بزرگي فرموديد. پيشاپيش بينهايت سپاس

    • حسن کرمی میگوید:

      درود. من تصورم اینه که شیشه وقتی خش بیوفته روش ، ماندگاره اساسا. یعنی بعید میدونم مثل سنگ بشه پولیش دادش و خش رفع شه! و ممکنه حتی خش هاش با اکسید آلمینیوم بیشتر هم شه(چون باید سابیده شه) . مثلا همین شیشه عینک رو درنظر بگیرید. نهایت اسپره مخصوصش میتونه تمیزش کنه ولی خش رو نه. اون خش گیر هایی که قدیم برای CD میزدیم رو هم امتحانی کنید.

  14. علی طاهری میگوید:

    سلام خسته نباشید میخواستم ببینم منبعی رو میشناسید که مایع ارسیکس(arsics)که برای صیقل دادن سنگ در دستگاه تامبلر استفاده میشه رو بتونیم خریداری کنیم

  15. امير طامه میگوید:

    درود بر شما روزگاران خوش استاد در صورت امكان بفرماييد ؟ مقدارى سنگ كلوخه از قبل يشم، اميتيس، عقيق، فلورين و كوارتز دارم مى خواهم اينها را مى خواهم خُرد و براق كنم دوستانى را مى شناسيد دستگاه تا مبلر داشته و با دريافت كار مزد انجام دهند ، با سپاس

  16. Martin میگوید:

    دوستان سلام بنده به دوستانی که در ضمینه سنگ شناسی و سنگ تراشی و سیقل دهی و در کل کار با سنگهای خام قیمتی کرده اند یا سابقه ای در این ضمینه دارن به ایمل بنده جهت همکاری پیام بدن در ضمن سنگهای قیمتی و خام در هر حجم و اندازه بعد از کارشناسی و تأئید خریداری می‌کنیم
    martinmamosi@yahoo.com

  17. رضا میگوید:

    سلام
    ارزان ترین ابزار برای شروع کار تراش سنگ و جلا دادن چیست برای سرگرمی در منزل یک راهنمایی بفرمایید تا ما هم آشنا بشیم . اصلا بگید ابزاری غیر الکتریکی هم وجود دارد یا خیر

    • حسن کرمی میگوید:

      سلام همین دستگهای تراش محک بسته به نوع قدرت می تونن وقت و سرگرمی خوبی باشه در خونه. منتهی برای پولیش دادن مخصوصا وقتی تعداد سنگها زیاده از تامبلر استفاده کنید خیلی بصرفه تر هست. اما برای صرفا یک یا دو سنگ بخواین تمیز کنین از همون دستگاه تراش محک استفاده کنید.. غیر الکتریکی هم نمیشه.. یه راه ارزون اینه از همون بدنه آب هویچ گیرای قدیمی استفاده کنین جهت چرخش و چندتا سمباده بزارین رو هم روش و سنگها رو تمیز و صاف کنین 😊

  18. سالار میگوید:

    سلام برای تمیز کردن گارنت سبز از چه روشی باید استفاده کرد که به سنگ هم آسیب وارد نشود و کدر هم نشود

    • حسن کرمی میگوید:

      سلام کلا برای پولیش گارنت یا تورمالین یک قاشق پودر آلمینیوم اکساید کیفیت بالا در دو یا سه قاشق آب بصورت دوغاب درست کنید. برای صفحه دیسک سنباده هم این نمونه رو جستجو کنید در گوگل Phenolic Resin master Lap Faceting Lapidary Cabochon Gemstone و سنگ رو به آرومی و بعد رو دور سریع بکشید.. بهترین نمونه سمباده برای اینکار tin lap هست که خیلی گرونه.

    • حسن کرمی میگوید:

      سلام نمونه های ساخت داخلی گوهر صنعت الان در حد 2 میلیون هستند و پودر مخصوص خودشون رو هم موجود دارند. در اینستاگرام آیدی gohar.sanat در ارتباط باشید.

  19. مصطفی میگوید:

    سلام دوست عزیز. سوال من اینه که بعد از اتمام کار این پودر سبز داخل خلل و فرج لبه‌های سنگ میمونن و هرچقدرم که با برس بشوریم پاک نمیشن. باید چیکار کرد

    • حمید میگوید:

      با سلام
      برای سنگهایی که خلل و رج دارند به جای پودر سبز باید از پودر سفید اکسید آلمینیوم استفاده کنید.

  20. فرزام میگوید:

    سلام. ممنون از اطلاعاتی که ارائه دادین. برای من خیلی خیلی جالب بود. اما دو تا سوال داشتم.
    اول اینکه آیا هر نوع سنگ رو میشه با این روش پرداخت سطح کرد؟
    دوم اینکه آیا برای یه فرد تازه کار که میخواد به صورت حتی جزئی وارد این بازار بشه توجیه اقتصادی وجود داره؟ منظورم اینه که بازار فروشش خوبه یا نه؟
    و در آخر یه خواهش داشتم. اگه براتون امکان داره یه پست در مورد توریع جغرافیای سنگ های موجود در ایران بگید مثلا چه نوع سنگی در جنوب کشور پیدا میشه یا چه سنگهایی با قابلیت تامبلینگ در شمال تا تهران وجود داره.
    ممنون.

    • حسن کرمی میگوید:

      سلام
      1- اساسا سنگهایی که سختیشون در رنج عقیق هست با این روش خیلی راحت پولیش می شن. مشخصا سنگایی که سختیشون بالا هست رو نمی شه به این سادگی صیقل داد.
      2- ببینید اگر دسترسی به منابع سنگ مثل عقیق شجر یا.. دارید خوب اونوقت بصرفه درمیاد. درغیر این صورت مگر اینکه بتونید راف سنگها رو ارزون از کسی بخرید.. در کل برای فروش یا مجازی هست یا واقعی که بحث تراش هم هست. صرفا همه خریدار سنگ صیقلی که نیستند.. امروزه بخاطر گرون شدن دستگاه ها و قطعات و سمباده به خاطر ارز بسیاری از کسایی که در این کار هستن دارن به زور ادامه می دن.
      3- در رابطه با اینکه چه چیزهایی یافت می شه خوب ببینید شما باید اول بدونید که شکل این سنگها در طبیعت چجوره . یعنی اینها در طبیعت اغلب بصورت سنگ کلوخ معمولی دیده می شن. و شایده ببینید و از کنارشون رد بشید. بنابراین باید مطالعه کنید و زمین شناسی هم بکار شما میاد. در ایران سنگهای عقیق و جاسپر از مازندران بگیر تا شوش خراسان جنوبی و سمنان فراروانه. البته بهترین جاها مناطقی مثل خراسان جنوبی( جاده فردوس،سه قلعه و..) و یا سراب و سمنان و سیستان و بلوچستان هست که منبع سنگ هستن و به راحتی پیدا می شه. سنگهای جالبی هم در کرمان هست ولی منتهی باید دانش و همچنین تجربه در یافتن اونها باشه وگرنه مثل پیدا کردن سوزن در انبار کاه هست…

  21. مرتضی حسن زاده بافقی میگوید:

    با درود و مهر.
    باتوجه به توضیحات کامل و هیجان انگیزتان چنانچه بخواهیم یک دستگاه تامبر تهیه کنیم می توانیم به ما کمک کنید(منظور خرید از طریق همین وبسایت )

    • حسن کرمی میگوید:

      سلام ما چیزی نمی فروشیم با این حال می تونید از نمونه های تامبلر لرزشی که توسط شرکت گوهرصنعت ساخته شده و پودر سبزس رو هم خودشون می دن خرید کنید بازخورد خوبی ازش شنیدم. متاسفانه با این وضعیت دلار قیمت پودرا خیلی رفته بالا و نمی صرفه. از اینجهت این نمونه رو برای پولیش بگیرین بصرفه تر هست. این شمارشونه 09304963969
      یا در اینستاگرام آیدی gohar.sanat در ارتباط باشید.

      • مرتضی حسن زاده بافقی میگوید:

        با درود و مِهر برشما و ممنون از توجه و پاسخگوئیتان🌸
        بدرود بزرگوار

      • نسیم میگوید:

        سلام وعرض ادب واحترام . آیا بنده میتونم از دستگاههای دوغ زن که کارکردی مثل آسیاب وسبزی خردکن دارند بدلیل ارزان بودنشان نسبت به تامبلر اصلی استفاده کنم .وآیا میتونم با الکهای آزمایشگاهی ماسه رودخانه ای را سایز بندی کنم وهرمرحله بطرف ریز دانه پائنتر بروم تا به مطلب برسم .باتشکر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *