بهسازی یاقوت به روش پر کردن شیشه سرب دار (Lead Glass-Filled)

یاقوت سرخ بهسازی شده به روش لید گلس یا پرشده با شیشه سرب داربه تصاویر بالا دقت کنید. نمونه هایی از یاقوت را مشاهده می کنید که به علت ترک های بسیار زیادی که دارند حتی نمی توان به آن ها یاقوت گفت. همان یاقوت های پر از ترک بعد از بهسازی، شفافیت و رنگ بسیاری مطلوبی خواهند داشت. برای بهسازی یاقوت به روش پرکردن شیشه سرب دار و سیلیکا استفاده می شود. در بازار جواهرات این نوع یاقوت به وفور یافت میشوند و قیمت آنها میتواند فقط چند دلار برای هر قیراط باشد. این درصورتی است که همان یاقوت اگر بدون دستکاری میبود میتوانست قیراطی چند هزار دلار داشته باشد! این نوع یاقوت ها در بازار با اسامی چون یاقوت گلس شده یا یاقوت فیلد گلس وجود دارند ولی بهتر است به جای بیان عبارت ” یاقوت گلس فیلد شده” که از لحاظ دستوری اشتباه است از عبارت ” یاقوت بهسازی شده به روش پر کردن شیشه سرب دار” یا اصطلاح ” (Glass Lead Ruby Filled (Lead Glass Ruby Filling) ” استفاده کنید.

تاریخچه استفاده از بهسازی Glass Filling در یاقوت ها

گوهر کوراندوم (شامل یاقوت سرخ و سافایرها)، معمولاً با شکستگی، شکاف، سوراخ و ترک از زمین استخراج می شود. این امر مخصوصاً در مورد یاقوت‌های سرخ بیشتر است و سنگ‌های شفاف درشت و پاک بسیار نادر هستند. در طی فرآیند بهسازی حرارتی، می توان این ترک‌ها را مقداری ترمیم یا جلوه آنها را کمتر کرد و درنتیجه ظاهر کلی سنگ ها را بهبود بخشید.

این کشف که گرما می تواند بر رنگ سنگ های قیمتی تأثیر بگذارد قرن هاست شناخته شده است، اما این دانش که دمای بسیار بالا می تواند پاکی و رنگ یاقوت را بهبود بخشد، تنها در اواخر قرن بیستم توسعه یافت. چانتابوری، تایلند همیشه یک مرکز برای فرآیندهای حرارت دهی سنگ های قیمتی بوده است و بسیاری از سنگ های سریلانکا، برمه و آفریقا برای دهه ها در آنجا بهسازی حرارتی می شوند. قبل از شروع هزاره، در دهه های 80 و 90 میلادی، پر کردن و بهبود ریز ترک ها فقط توسط گرمایش با دمای بالا با پوشش بوراکس انجام می شد که در آن مواد مذاب قادر به نفوذ و پر کردن یا ترمیم شکستگی های باز و حفره های سطحی بودند. آثار باقیمانده در سنگ طی این فرآیند آنقدر ناچیز بود که میزان وزن اضافی این مواد را در وزن کلی آنها بحساب نمی آوردند. رنگ را می توان بهبود بخشید و غلظت تراکم سیلک روتایل ها را نیز می توان کاهش داد یا به طور کامل حذف کرد تا پاکی را بهبود بخشد. این بهسازی حرارتی معمولاً در دمای حدود 1800 درجه سانتیگراد (3300 درجه فارنهایت) انجام می شود.

یک یاقوت سرخ طبیعی گرفتم که انعکاس نارنجی و آبی رو در کانال هایی که شیشه تزریق شده میشه دید و وجود شیشه هم که عامل حباب هست. بنابراین این یک یاقوتی هست که جهت بهبود کیفیت به روش Lead Glass-Filled بهسازی شده.
یک یاقوت سرخ طبیعی که انعکاس نارنجی و آبی را در کانال هایی که شیشه تزریق شده می توان دید و وجود حباب نیز بدلیل شیشه تزریق شده است. بنابراین این یک یاقوتی است که جهت بهبود کیفیت آن به روش Lead Glass-Filled بهسازی شده است. عکس از حسن کرمی.

اما مدتی بعد در سال 2002، نوع دیگری از یاقوت سرخ شده ظاهر شد. برخی از بهسازکاران دریافتند که با مخلوطی از شیشه های سربدار با ضریب شکست بالا (به علت میزان سرب)، می توانند به تمام ترکها و شکاف های یاقوت هایی با کیفیت بسیار پایین نفوذ کرده و آن ها را عالی جلوه دهند. شیشه ماده ای است که با تغییر ترکیب و بازتاب متعاقب آن، می توان آن را با طیف وسیعی از ضرایب شکست مطابقت داد و هنگامی که ضریب شکست شیشه بی رنگ به کوراندوم طبیعی نزدیک شود، پرکننده با میزبان ترکیب می شود و با چشم غیرمسلح قابل تشخیص نیست.

وسوسه تبدیل راف یاقوت بی کیفیت به سنگ های ظاهراً باکیفیت گوهری بسیار درشت، آنقدر بود که حتی خرده فروشان بزرگ مایل به امضای قرارداد بودند. این سنگ ها در ابتدا به عنوان “یاقوت های بهسازی شده” نامیده می شدند، بدون هیچ گونه نام گذاری یا بیانیه ای حتی با حروف کوچک. امروزه در Ebay از این سنگ ها به عنوان “یاقوت های طبیعی بهسازی شده” نام برده می شد و به قیمت 9.99 دلار یا کمتر عرضه می شد. در تایلند، این فرآیند هنوز به عنوان “Pau Mai” شناخته می شود که به معنای نوع جدیدی از سوزاندن است که به خودی خود بدون توضیح کامل گمراه کننده است. حتی یاقوت‌های درشت با وزن بیش از 5 قیراط که معمولاً می‌توانستند بیش از 500000 دلار بدون بهسازی به فروش برسند، اکنون در این مقادیر تولید می‌شدند و عالی به نظر می‌رسند.

چگونگی بهسازی یاقوت سرخ به روش پر کردن شیشه سرب دار

یاقوت بهسازی شده به روش glass fillingدر گام نخست، نمونه های راف باید پاکسازی شوند، چون در هنگام انجام فرآیند برخی ناخالصی ها مشکل ساز هستند و باعث می شوند بهسازی خوب انجام نشود. برای پاکسازی، نمونه های راف را در محلول خطرناک هیدروفلوئوریک اسید قرار دهید، مدت زمان ۲۴ الی ۷۲ ساعت، بستگی به سایز و قطر نمونه های راف دارد. پس از آن در اولین مرحله گرمادهی که طی آن هیچ پرکننده اضافه نمی شود نمونه ها را بین ۹۰۰ تا ۱۴۰۰ درجه حرارت دهی می کنیم، این حرارت دهی اولیه بخاطر پاکسازی بیشتر ناخالصی هاست. در اکثر مواقع دمای ۹۰۰ درجه استفاده می شود. مدت زمان حرارت دهی بین ۶ تا ۲۴ ساعت متغیر است. نظر شخصی بنده، دمای ۱۴۰۰ درجه و مدت زمان ۶ ساعت هست چون در دمای ۹۰۰ درجه بسیاری از ناخالصی ها نظیر روتایل ها پاکسازی نمی شوند. البته در دمای ۱۴۰۰ درجه هم روتایل ها از بین نمی روند ولی از حالت اولیه ی خود که باعث کاهش شفافیت یاقوت می شوند هم خارج می شوند.

تشخیص یاقوت فیلد گلس
تصاویر میکروسکوپی یاقوت های سرخی که با شیشه سرب دار پر شده اند. انعکاس این خطوط آبی رنگ زیر میکروسکوپ به تشخیص این نوع بهسازی کمک میکند.

مرحله ی بعد، فرآیند حرارت دهی با ترکیب مشخصی از اکسید هاست. محلول‌ها و مخلوط‌های مختلف موفق بوده‌اند، اما در حال حاضر بیشتر از پودر شیشه‌ای حاوی سرب استفاده می‌شود. یاقوت را در روغن آغشته می‌کنند، سپس با پودر می‌پوشانند، روی کاشی قرار می‌دهند و سپس در کوره قرار می‌دهند، جایی که در دمای حدود 900 درجه سانتی‌گراد به مدت یک ساعت در یک فضای اکسیدکننده گرم می‌شود.

پس از گرم شدن، پودر نارنجی رنگ به خمیری/چسبی شفاف تا زرد تبدیل می شود که تمام شکستگی ها را پر می کند. پس از سرد شدن، رنگ خمیر بی رنگ است و شفافیت کلی یاقوت بسیار بهبود یافته است. این فرآیند دوم را می توان چندین بار تکرار کرد و مخلوط های مختلف را می توان اعمال کرد. در صورت نیاز به افزودن رنگ، پودر شیشه را می توان با مس یا سایر اکسیدهای فلزی و همچنین عناصری مانند سرب، سیلیس، سدیم، پتاسیم، کلسیم و اکسید های فلزی نظیر وانادیوم وبیسموت تقویت کرد. بهترین ترکیب به این ترتیب است:

  • ۹۰ درصد سیلیس یا همان سیلیکا
  • ۵ درصد سرب
  • ۱ درصد سدیم
  • ۲ درصد کلسیم
  • ۲ درصد اکسید مس

البته ترکیبات بسیاری هست که باعث رنگ های مختلف می شود. به همین خاطر یاقوت هایی که برای بهسازی آنها از این فرآیند استفاده شده رنگ های متفاوتی دارند دلیلش همین هست. برخی صورتی هستند، برخی بنفش، برخی سرخ این به ترکیب استفاده شده بستگی دارد. و البته یک عامل دیگر هم هست: برای اینکه به رنگ دلخواه برسند گاه مرحله ی سوم را چندین بار با ترکیبات مختلف امتحان می کنند دقیقا مثل عقیق که برای رسیدن به رنگ مطلوب چندین بار فرآیند را تکرار می کردیم.

بهترین دما برای دستیابی به رنگ هدف

یاقوت های بهسازی شده به روش تزریق شیشه و ماده کوبالت
یاقوت های بهسازی شده به روش تزریق شیشه و ماده کوبالت به عنوان عامل رنگزا

بهترین دما برای حرارت دهی بین ۹۰۰ تا ۱۴۰۰ درجه است، گرچه گاهی تا ۱۸۰۰ درجه هم حرارت دهی می شود. دماهای بالا یک حسن دارند و یک عیب، عیب این هست که رنگ را خراب می کند حُسن این که نفوذش در عمق سنگ افزایش پیدا می کند. البته باز هم تکرار می کنم ترکیبات مختلف، دماهای مختلفی برای این فرآیند دارند. مثلا اگر از وانادیوم در ترکیبات استفاده شود باز هم دما ممکن هست از ۱۸۰۰ درجه بالاتر برود. تذکر: در کل در این فرآیند با نقطه ی ذوب سرو کار نداریم، بیشتر با جذب سرو کار داریم. این دو مقوله را باهم اشتباه نگیرید.

یاقوت پر شده با شیشه و کوبالت
تصویر میکروسکوپی یاقوت آبی پر شده با شیشه و کبالت. انعکاس نور خطوط پر شدگی درون یاقوت کاملا مشهود است.

نکته: ترکیب سرب در پودر از ۵ درصد تا ۵۰ درصد متغیر هست. سرب شاید رنگ بهتری ایجاد کند ولی یاقوت را بسیار سنگین تر از معمول می کند و این نامطلوب هست چون هم زود تشخیص داده می شود و هم اینکه بعلت وزن بالا کمتر کسی به خریدش اقدام می نماید. بنابراین توصیه می کنم کمتر از سرب استفاده کنید.

برای سنگ های استار، دما باید با دقت بیشتری کنترل شود. پدیده ستاره سانی یا آستریزم ناشی از بازتاب روتیل یا سیلک است که در زوایای هگزاگونلل در داخل میزبان کوراندوم قرار دارند. شیشه را می توان در دمای 1200 تا 1300 درجه سانتی گراد ذوب کرد و در ترکها و شکاف ها پخش کرد. از آنجایی که نقطه ذوب روتایل بسیار بالا است، اگر نقطه ذوب آن از 1843 درجه سانتیگراد تجاوز نکند، متبلور می ماند. بسیاری از بهسازی های حرارتی به دمای بالاتری هم می رسند، زیرا گاهی حذف ابریشم عمدی است. اما در مورد یاقوت های استار، اینکلوژن روتایل باید به شکل متبلور خود باقی بماند وگرنه ستاره ای وجود نخواهد داشت.

تاثیر روش بهسازی گلس فیلد روی قیمت یاقوت

در واقع، این “یاقوت های کامپوزیت شیشه سربدار” جدید در ابتدا به عنوان یاقوت های بهسازی شده اصچل فروخته می شدند، اما آنها با “یاقوت های بهسازی شده” که در ابتدا حرارت دهی و قبل از سال 2000 در بازار رایج بودند بسیار متفاوت بودند. واضح ترین تفاوت اندازه های بسیار درشت آنها بود. اگر 30 تا 50 درصد وزن سنگ ها شیشه باشد، یاقوت فقط یک اسکلت بیرونی است. اولین مورد از این سنگ های تازه گلس شده به قیمت بیش از 100 دلار در هر قیراط به فروش می رسید. بعداً با شروع تولید سنگ ها در حجم های بالا ، قیمت آن به 3 تا 15 دلار در هر قیراط کاهش یافت.

اندازه درشت یاقوت گلس فیلد
یک یاقوت طبیعی موزامبیک 1.01 قیراطی تراش مارکیز در کنار یک یاقوت 35.03 قیراطی بیضی بهسازی شده با شیشه سربدار . اگرچنین یاقوتی بدون بهسازی بود احتمالا قیمتی میلیون دلاری داشت! .  عکس با احترام از Multicolour.com . 

در حال حاضر این سنگ ها به عنوان یاقوت های پر شده با شیشه سربدار یا وقتی که بهسازی شدید باشد ، “کامپوزیت گلس” شناخته می شوند. “وزن نشان داده شده” این یاقوت های ترکیبی با شیشه در همه موارد کاملاً اشتباه ارائه شده است. این به این دلیل است که این وزن ، وزن یاقوت واقعی را نشان نمی دهد، بلکه وزن ترکیبی یاقوت را به اضافه مقدار شیشه نشان می دهد.

علاوه بر این، وزن شیشه سربدار حدود 1.5 برابر بیشتر از یاقوت یا یاقوت کبود است، بنابراین وزن واقعی یاقوت یا سافایر در هر یک از این کامپوزیت ها همیشه کمتر از وزن نشان داده شده خواهد بود. شیشه سربدار همچنین نرم‌تر از انواع دیگر شیشه‌ها و بسیار نرم‌تر از کوراندوم است، بنابراین این یاقوت‌های “کامپوزیت” در برابر خراشیده شدن و سایش در اثر تماس با هر سطح سخت‌تری آسیب‌پذیرتر هستند. این سنگ ها گاهی به قدری تحت بهسازی قرار می گیرند که نمی توان تعیین کرد که چه مقدار از سنگ در واقع یاقوت است و چه مقدار از آن شیشه است.

تشخیص سطح یاقوت کبالت گلس فیلد شده
اینجا روی یک فست از یه سنگ سافایر آبی که با روش کبالت + گلس فیلد بهسازی شده ، شبکه ای از ترک/درزهای پر شده با شیشه را می بینیم. این بدین دلیل است که سختی پایین شیشه نسبت به جنس سخت یاقوت پیرامون آن سبب می شود حین تراش این آثار برجای بمانند. بیشتر یاقوت های سرخ گلس فیلد هم اگر با نور فایبر اپتیک تحت بزرگنمایی حتی 10x مشاهده کنید، چنین سطحی را نشان می‌دهند. Photo: Wimon Manorotkul

تاثیر اسیدها روی یاقوت بهسازی شده Lead – Glass Filled

در گوهرهای قرمز موجود، این سنگ های پر شده ممکن است به دلیل اندازه و شفافیت خود خیره کننده باشند، اما این پایان داستان نیست. مواد پرکننده شیشه ای دوام نخواهد داشت. مواد شیمیایی اولیه مانند HCl و H2SO4 برای هر نوع کوراندوم پر از شیشه سربدار خطرناک هستند و حتی پاک کننده های خانگی، مرکبات و عطرها در مدت کوتاهی سنگ ها را از بین می برند. خبر خوب این است که تشخیص این روش بهسازی بسیار آسان است و هر گوهرشناس باید بتواند حباب های معمولی گرد شیشه ای را در اکثر نمونه ها تنها با یک لوپ یا نهایتا یک میکروسکوپ پیدا کند.

تست اسید روی یاقوت بهسازی شده با گلس فیلد
دو یاقوت glass-filled قبل و بعد از غوطه ور شدن در اسید. یک نگین قلبی 2.63 قیراطی قبل و بعد از اسید کاری با 4.5% HCl به مدت 3 ساعت و یک نگین 4.61 قیراطی دامله بیضی شکل بعد از قرار دادن در اسید 4.8% H2SO4 به مدت 3 ساعت قرار داده شد. تصاویر با احترام از Mark Vishnevetsky .

اسید هیدروکلریک یک عامل تخریب موثرتر برای کوراندوم پر شده با شیشه سربدار است. به طور دقیق تر، یون کلر موثرتر از یون SO4 است و این را می توان با حلالیت بالاتر هیدروکلراید سرب و قطر کمتر یون ها توضیح داد.

به دلیل حلالیت بیشتر سرب در اسیدهای آلی، هرگونه تماس کوراندوم پر شده با شیشه سربدار با هر چیزی که حاوی اسیدهای آلی باشد، نتیجه یکسانی را به همراه خواهد داشت. تنها سوال این است که سرعت واکنش چیست و نتایج فرآیندهای شیمیایی با چه سرعتی بر روی سنگ ظاهر می شود. اسیدهای آلی عمدتاً اسیدهای ضعیف هستند و سرعت واکنش بسیار کند است. همچنین نوع اسید آلی مورد استفاده و اینکه آیا به طور عمدی یا تصادفی استفاده شده است، مهم است.

از آنجایی که یک اندازه مولکولی کوچکتر می تواند عمیق تر در داخل شکاف فرو رود، این نوع اسیدها تجزیه را تسریع می کنند. و هر چه اسید قوی تر باشد، سنگ سریعتر از بین می رود. دماهای بالاتر این فرآیندها را حتی سریعتر انجام می دهد. هر چه که باشد – آب میوه، عطر، مواد شیمیایی برای تمیز کردن (بیشتر حاوی کلر) یا عرق انسان، اگر فاکتور pH حتی اندکی کمتر از 7 باشد، دیر یا زود ظاهر هر کوراندوم پر از شیشه سربی را از بین می برد. الکل روی سنگ‌ها تأثیری نمی‌گذارد، اما مشعل جواهرسازی یا روکش رودیم ممکن است به طور جبران‌ناپذیری سنگ‌ها را از بین ببرد.

علیرغم این واقعیت که سرب (Pb) عملاً در اسیدهای کلریدریک و سولفوریک رقیق نامحلول است، ساختار خود شیشه فلزی سنگین و به طور خاص شیشه سربدار به این اسیدها اجازه می دهد تا اتم های سرب و سایر فلزات را شسته و از بین ببرند.

20 دیدگاه برای “بهسازی یاقوت به روش پر کردن شیشه سرب دار (Lead Glass-Filled)

  1. مهدی گفته:

    سلام استادیاقوت بهسازی شده باطبیعی چگالیشون یکی هست یانه چگالی فقط

    • حسن کرمی گفته:

      درود، در مورد گلس فیلدها ، بسته به میزان شیشه سرب دار تزریق شده ممکنه چند صدم اینور اونر کنه وزن مخصوص رو. بقیه بهسازی ها تغییری ایجاد نمیکنن.

  2. غلامرضا سخاوت گفته:

    احسنت بر جناب کرمی عزیز
    مقاله ی بسیار عالی و جالبی بود

  3. حسین گفته:

    سلام و خسته نباشید
    استاد من چند عدد سنگ کاملا سالم دارم ک با عبور نور از اونها هر کدوم ب رنگهای متفاوتی مثل زرد قرمز ابی سبز و چند تای اونام هر قسمت سنگ ی رنگ داره در میان میخاستم ببینم ایا این سنگها همون گوهر سنگ هستن البته اگه نور بهشون تابیده نشه هیچ تفاوتی با سنگهای معمولی ندارن اما وقتی نور بهشون وارد شه واقعا زیبا هستن مثل ی چراغ خواب نور رو با رنگهای زیبا منتشر میکنن

    • حسن کرمی گفته:

      سلام باید از نزدیک بررسی بشه. سنگ مرمر یا یه تیکه عقیق و کوارتز هم نور رو عبور میده و دلیل به با ارزش بودنش نیست.

  4. مسلم زنگنه گفته:

    سلام. یاقوت بهسازی شده گلی فیلد خواص یاقوت را از بین نمیبرد؟

    • حسن کرمی گفته:

      اونایی که در این کار هستن میگن اثر داره. منتهی این بحث خواص سنگها نیاز به اثبات های بیشتری داره.

      • علیرضا گفته:

        سلام وقت بخیر و با تشکر از راهنمای ارزشمند شما و ضمن تقدیم احترام جهت تشریح دقیق حضرتعالی

        بنده بشدت حس خرید یاقوت رو پیدا کردم و خیلی هم گشتم لذا شدیداً هم راغب هستم اصل باشه !
        تو فروشگاه ها ، دیوار ،و سایتها گشتم بعضی ها با پلمپ آزمایشگاه و تضمین برمه و کنیا میفروشند اما در نهایت میگن فیلد گلس هستش !
        و نمیتونم قبول کنم که این واقعاً یاقوت باشه و اون انرژی و اون خاصیت رو داشته باشه !!! و دل چرکین میشم
        و مطلع هستم که سنگ اصل و خالص بسیار گرون درمیاد

        خواستم از شما استاد عزیز راهنمای بخوام که :
        ۱- آیا به برگه آزمایشگاه و تاییدیه مبدأ میشه اعتماد کرد ؟
        ۲- آیا سنگ قوت برمه با برگه اما بهسازی شده همون انرژی و خواص یاقوت رو داره ؟
        ۳- آیا یاقوت بسیار کوچک (امّا اصل) رو میشه پیدا کرد ؟!از کجا و با چه تضمینی تهیه کنم تا خیالم راحت باشه ؟!

        • حسن کرمی گفته:

          سلام، یاقوتی که گلس فیلد بشه اساسا تعیین منشأش غیر ممکنه. بنابراین به اون نوع شناسنامه ها اعتمادی نیست. در ایران چند تا لابراتوار گوهرشناسی معتبر بیشتر نداریم. درباره انرژی و این داستانا بیشتر اعتقادی هست و چیز ثابت شده ای نیست. در کل ذات سنگ تغییری نمیکنه.. گیر میاد اگر بگردین، منتهی قیمتشون بالاست. با شناسنامه بین المللی معتبر بخرین.

  5. رضا زمانی گفته:

    سلام خیلی تشکر از مطالب زیبا و پر محتوا و قشنگی که نوشتید بنده مقداری یاقوت دارم به دنبال مشتری میگردم راف از روسیه به دستم رسیده و بهسازی نشده آیا شما خریدار سراغ دارید

    • عارف گفته:

      اکثرا روسیه سنتتیک هست سنگهای بازارش ولی اگر سنتتیک باشه یه قیمتی ونچرال باشه بیشتر قیمتش هست خریدارم مشخصات بفرمایید

      • ایمانی گفته:

        سلام من ۱۷ هزار قیراط یاقوت با تاییدبه آزمایشگاهی از کنیا واسم آوردم تراشم زدم کیفیتش مطلوب خریدار کسی هست؟ حتی استار هم داخلش بود
        imaniiiii70@gmail.com

  6. محمد گفته:

    سلام استاد عزیزم.من اسم شمارو نمیدونم چیه؟ ولی لطفا اگر کانال تلگرام یا اینستا و جی میل تون رو بهم بدید سپاسگذارتون میشم، مطالب کاملا علمی و جامع و حرفه ای دارید که دقیقا به مسأل عوام اشاره میکنید و توضیح میدید که خرفات با علم درآمیخته.
    خسته نباشید منتظره آدرس ارتباطی با شما هستم.
    باتشکر

    • حسن کرمی گفته:

      سلام بزرگوار، آدرس اینستاگرام در فوتر سایت هست و یا میتونید خود sangshenas رو در اینستاگرام سرچ کنید و در دایرکت پیام بدید.

      • سعید گفته:

        سلام و وقت بخیر
        جناب کرمی من یاقوت کبود جمع میکنم میخوام خودم با اسید هیدروفلوئوریک تمیزشون کنم تا هم به قیمت بهتری بفروشمون هم برای تشخیص بعضی نمونه های کاملا شفاف که امکان داره شک برانگیز باشه برا خودم که واقعا یاقوت هستش با این کیفیت یا نه استفاده کنم حالا سوالم اینه که همون ۲۴ تا ۷۲ ساعت زمان رو مناسب میدونید برای این کار؟
        ممنون از راهنمایی شما

  7. سید رضا گفته:

    سلام وقت بخیر . من از شما واقعا” ممنون و متشکر هستم . چرا که کمتر کسی توی این مملکت به این وضوح و شرح مناسب و البته بدون دریافت وجه ، اطلاعات به این با ارزشی رو در اختیار دیگران قرار میده .
    مطالب خوبی بود . ای کاش درباره دوره های حضوری و عملی و در خصوص استخراج کانی سنگ ها و سنگ های قیمتی برنامه ریزی میکردید . و مثلا” در غالب طور گردشگری و تحقیقاتی سفر و کلاس عملی رو تدتیب میدادید .
    من دوره های گوهر شناسی و گوهر تراشی خودم رو در موسسه جهاد دانشگاهی شیراز طی کرده ام و در حال حاضر علاقه مند به شرکت در دوره های تحقیقات عملی و میدانی برای کشف و استخراج سنگ های قیمتی هستم . ممنون از توجه شما . منتظر پاسخ شما هستم .

    • حسن کرمی گفته:

      خیلی ممنون از نظر شما. بله ایده خوبیه. اگر استقبال شه شاید در آینده این چنین تور هایی رو در سایت قرار بدم

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *