گوهر شناسی و سنگ شناسی

تشخیص سنگهای قیمتی با چراغ قوه UV گوهر شناسی و پدیده فلورسانس در آنها

پدیده فلورسانس (Fluorescence) چیست؟

تشخیص سنگ با چراغ قوه UV فرابنفشبرخی از کانیها و گوهرها این قابلیت را دارند که اگر تحت تشعشع امواج فوق بنفش یا طول موج غیر قابل دید به وسیله انسان قرار گیرند به واسطه تغییر طول موج در آنها، نور خارج شده از کانی به صورت نوری قابل رؤیت خواهد بود. این نوع کانیها و گوهرها را فلورسانس می نامند. در صورتی که منبع نور نامرئی قطع شود، تشعشع نور مرئی نیز از این گوهرها پایان می یابد.

این پدیده می تواند به شناخت پاره ای از گوهرها کمک کند. پدیده تابندگی برای اولین بار در کانی فلوریت (Fluorite) مشاهده شد که تابندگی آن به دلیل تابش پرتو ماوراء بنفش به کاتی مزبور بوده و این پدیده فلورسانس (Fluorescence) نامیده شد. اگر پس از قطع منبع نور نامرئی باز هم تا مدتی از کانی نور منتشر شود به این پدیده فسفرسانس (Phosphorescence) گویند. که وجه تشابه این اسم به دلیل نورافشانی عنصر فسفر در تاریکی است.
وجود پدیده فلورسانس در گوهرها به علت عناصر فلزی فرعی مانند کروم، منگنز، کبالت، نیکل، مولیبدن، تنگستن و اورانیوم است. حضور بسیار جزئی آهن مانع ایجاد پدیده فلورسنسی می شود.

کاربرد چراغ قوه فرابنفش (UV) در گوهر شناسی چیست؟

چراغ قوه UV گوهر شناسی فایبر اپتیک
این یک چراغ قوه UV گوهرشناسی استاندارد است که یک طرف آن نور فرابنفش با طول موج 365nm و طرف دیگر آن نور زرد و یا سفید LED دارد

برای بررسی خاصیت فلوئورسانس در گوهرها از دستگاه فرابنفش (اولتراوایولت) یا همان چراغ قوه UV استفاده می شود. این دستگاه کوچک و قابل حمل بوده و بهتر است جهت واضح دیدن نور فلوئورسانس در گوهرها، دستگاه UV را در داخل جعبه ای سیاه قرار داده و در یک فضای نسبتا تاریک به آزمایش پرداخت.

دلیل این امر جلوگیری از مزاحمت نورهای خارجی بر روی نور فلوئورسانس است. برای شناسایی خاصیت فلوئورسانس در گوهرها بهتر است از UV هایی استفاده نمود که دارای هر دو طول موج کوتاه و بلند باشند. برای پدیده تابناکی در گوهرها از نور سیاه (Black Light) یا نور ماوراء بنفش (UV light) با طول موج کوتاه (SWUV) و طول موج بلند (LWUV) استفاده می شود. هنگام استفاده از نور UV با طول موج کوتاه (SWUV) باید احتیاط کرد زیرا میتواند منجر به صدمات چشمی شود. محدوده طول موج LWUV برابر حدود 365nm SWUV برابر 254nm است.

درجات مختلف خاصیت فلورسانی در گوهرها

انواع درجات قدر فلورسانس در الماس

  • بی اثر (Inert) : گوهر فلورسانی را نشان نمی دهد.
  • ضعیف (Weak) : گوهر فلورسانی ضعیف از خود نشان می دهد.
  • متوسط (Moderate) : گوهر دارای فلورسانی متوسط است.
  • قوی (Strong) : گوهر فلورسانی قوی نشان می دهد.

تشخیص سنگهای اصل و بدل با چراغ قوه UV گوهر شناسی

تشخیص الماس با چراغ قوه UV: الماس ساختگی با swUV خاصیت فلورسانس بسیار شدید و با LWUV خاصیت فلورسانس ضعیف تا متوسط نشان می دهد. در برخی از جواهرات قدیمی ریز بجای الماس از اسپینل بی رنگ ساختگی و کروندوم بی رنگ استفاده می شود. اسپینل در LWUV خاصیت فلورسانس قوی سفید شیری و کروندوم آبی نشان می دهد.

تشخیص کروندوم و یاقوت ها با استفاده از نور فرابنفش و پدیده فلورسنس: سفایر آبی ساختگی و بهسازی حرارتی شده زیر نور SWUV فلورسانس آبی نشان می دهد. سافیر های مصنوعی در برابر پرتوهای موج کوتاه اولتراوایولت به رنگ آبی روشن در می آیند در حالی که سافیرهای طبیعی در برابر تشعشع پرتوهای موج کوتاه اولتراوایولت اغلب بی اثر هستند.

زمرد بهسازی شده با روغن زیر نور فرابنفش uv و پدیده فلورسانس در آن
زمرد بهسازی شده با روغن در زیر نور UV پدیده فلورسانس قرمز را نشان داده است.

تشخیص سنگ زمرد با تست UV: از دستگاه UV برای شناسایی زمرد مصنوعی و طبیعی استفاده می شود. زمرد طبیعی زیر LWUV به ندرت فلورسانس نشان می دهد اما زمرد ساختگی خاصیت فلورسانس قوی به رنگ قرمز یا قرمز مایل به نارنجی یا مایل به سبز نشان می دهد. زمردهای طبیعی کلمبیا، پاکستان، برزیل، زامبیا و افغانستان دارای خاصیت فلوئورسانسی صنعتی بوده و یا فاقد خاصیت فلوئورسانسی هستند در حالی که زمردهای مصنوعی دارای نور فلوئورسانسی شدید با رنگ قرمز هستند.زمرد های بهسازی شده با روغن كاری زیر نور UV روغن بکار برده خاصیت فلورسانس نشان می دهد که برای درجه بندی زمرد بسیار با اهمیت است.

تشخیص سنگ اسپینل با چراغ قوه UV گوهر شناسی: در نور اولتراوایولت موج کوتاه، اسپینلهای مصنوعی سفیدرنگ، نور فلوئورسانس شیری قوی نشان می دهند در حالی که الماس طبیعی فاقد چنین نور فلوئورسانسی می باشد.

تشخیص سنگ تانزانیت: خاصیت فلورسانی ندارد. اما تمامی مشابهات آن مانند فورستریت خاصیت خاصیت فلورسنسی دارد.

تشخیص یشم جادئیت به وسیله ابزار نور فرابنفش: یشم بهسازی شده با صمغ زیر LWUV خاصیت فلورسانسی نشان می دهد.

تشخیص سنگ مروارید زیر نور uv
البته این نوع مروارید پرورشی دریای کورتز در خلیج کالیفورنیا جزو خاص ترین گونه های مروارید هستند که فلورسنس صورتی تا قرمز را نشان می دهند

تشخیص مروارید با دستگاه اولتراوایولت: مروارید سیاه طبیعی خاصیت فلورسانی قهوه ای یا قرمز با پرتو LWUV نشان می دهد. عدم وجود آن مبنی بر مروارید بهسازی شده است.

تشخیص سنگ اوپال از طریق فلورسانس: اوپال طبیعی خاصیت فسفرسانی نشان می دهد. ساختگی آن این پدیده را ندارد.

هم چنین از دستگاه اولتراوایولت می توان برای تشخیص توپاز صورتی، تورمالین صورتی، زیرکن آبی، آکومارین، مروارید سیاه و اپال سیاه، از انواع مصنوعی آنها استفاده نمود.

نوشته های مشابه

‫2 نظرها

  1. سلام لطفا آدرس ایمیل یا کانال تلگرام یا اینستا خودتونو بهم بدید سایت عالی دارید ممنون

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن